Səhranın amansız şərtlərində birgə yaşayan bir göyərçin dəstəsi hər gün yem axtarışına çıxır. Bir gün hiyləgər bir ovçu yerə dən səpərək böyük bir tor qurur. Ac olan göyərçinlər təhlükəni fərq etmədən dənlərə tərəf uçur və hamısı birdən tora düşür. Böyük təşviş və qorxu yarandığı anda, dəstənin müdrik başçısı hamını sakitləşdirir. O, tək-tək çabalamağın faydasız olduğunu, yalnız birgə hərəkət etmək şərtilə xilas ola biləcəklərini izah edir. Başçının komandası ilə bütün göyərçinlər eyni anda, eyni istiqamətə qanad çalırlar. Onların yaratdığı bu ortaq güc ağır ovçu torunu yerdən qaldırır. Göyərçinlər torla birlikdə göyə uçarax ovçudan uzaqlaşır və azadlıqlarına qovuşurlar.

Hekayədə heyvanların daxili psixologiyasını anladığını iddia edən və quşları fiziki güclə deyil, baxışların hipnotik təsiri və iradə gücü ilə idarə edən sirli bir quş təlimçisindən bəhs olunur. Təlimçi təbiətin və azadlığın mütləq simvolu sayılan nəhəng bir qartalı özünə tam tabe etmək üçün amansız bir psixoloji mübarizəyə başlayır. Lakin onun bu cəhdi sadəcə bir heyvanın əhliləşdirilməsi prosesini aşaraq, insan ağlı ilə vəhşi təbiət instinktləri arasında qorxulu, metafizik bir qarşıdurmaya çevrilir. Təlimçi qartalın iradəsini qırdığını və ona tam qalib gəldiyini düşündüyü an, heyvanın daxilindəki ramolunmaz azadlıq instinkti və vəhşi təbiət qanunları gözlənilməz şəkildə baş qaldırır. Müəllif bu qarşıdurma vasitəsilə insanın təbiət qanunlarını idarə etmək, hər şeyə hökm etmək ehtirasının necə çarəsiz bir məğlubiyyətlə nəticələndiyini və təbiətin instinktlər üzərindəki mütləq qələbəsini nümayiş etdirir.

Ümumtəhsil məktəblərinin 5-cı sinfi üçün dərslik

Macəra həvəsi ilə yola çıxan Lemyuel Qulliver gəmi qəzasından sonra cırtdan adamların ölkəsinə düşür. Burada o qonşu dövlətlə müharibə edən Liliputstanlılara kömək edir. Müharibədə məğlub olan tərəf Qulliverə nifrət edir və onu öldürməyi qərara alır. Qulliver bunu duyan kimi oradan uzaqlaşır. Daha sonra o, nəhənglər diyarına düşür, hər an əzilmək, siçanlara yem olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalan Qulliver buradan da qaça bilir. Uçan adaya gəlib çıxanda isə özünü xilas olmuş zənn edən Qulliver, buradakı insanların da qəribə, cansıxıcı həyat sürdüklərinin şahidi olur. Uçan adanın sakinləri yalnız musiqi və riyaziyyatla maraqlanır, bədən ölçülərinə uyğun olmayan paltarlar geyinirlər. Onların ətraflarındakı hər şey tərsinədir. Vaxt keçdikcə Qulliver buradakı insanlardan da soyumağa başlayır. Kapitan Mendesin səbirli qərarları onu bu düşüncələrdən xilas edir.

Nağıl öz gücü, qüdrəti və yenilməzliyi ilə öyünən təkəbbürlü hökmdar Çar Qvarinin cadugər tərəfindən sınağa çəkilməsindən bəhs edir. Çarın iddialı sözlərindən sonra saraya gələn cadugər onu tilsimləyərək tamamilə başqa bir aləmə – aclıq, səfalət və kimsəsizlik içinə atır.