Alber Kamünün "Cəmilənin küləyi" essesidir, insanın təbiət qarşısındakı mənəvi tənhalığını və varlığın müvəqqəti xarakterini Əlcəzairin qədim Roma xarabalıqları fonunda təsvir edir.Müəllif Cəmilə şəhərində qarşılaşdığı yandırıcı günəş və şiddətli külək vasitəsilə insan ruhunun sükutla imtahanını, eləcə də ölümün qaçılmaz həqiqətini fəlsəfi süzgəcdən keçirir. Təbiətin əzəməti qarşısında hər şeyin donub qaldığı bu viranəlikdə Kamü, insanın öz faniliyini qəbul etməklə qazandığı daxili azadlığı və absurd varlıq mübarizəsini poetik, dərin sənədli bir dillə oxucuya çatdırır.

Maaşını dəmir qutudan alsa da, "sağ ol" deyib, pulu çantasındakı pulqabına yerləşdirib, yoluna davam etdi. İçinə dolan sevincin səbəbini anlamasa da, addımlarındakı rahatlıq, xoş havanın ciyərlərinə dolan yüngüllüyündən üzünə təbəssüm qonmuşdu. Arada dayanıb, başından sürüşən ağ ipək yaylığını düzəldib, paltosunun yaxasını bir daha çəkib, sığallayıb, yoluna davam etdiyi vaxt qulağına gələn tanış səs onu saxladı. Dayansa da, geri dönə bilmədi, üzü dəyişdi, sanki bir anın içində illərin üstündən quş kimi uçub, təngnəfəs yerə endi.

Biri vardı, biri yoxdu, bir padşahın ölkəsində bir ovçu, onun da bir arvadı vardı. Ovçu çox kasıb güzəran keçirirdi. Bütün dağları, meşələri, çölləri gəzirdi, dolanırdı, ancaq ki, gündə bir quş vururdu. Bu quşu bazarda qəpik-quruşa verirdi, çörək alırdı, arvadıynan yarı qarını ac, yarı qarını tox dolanırdılar. Ovçunun arvadı bir qarın fətirə varlıların qapısını süpürərdi, zibilini atardı. Bəli, bir gün ovçu çox gəzdi, dolandı, ov tapmadı, axırda bir böyük dağın başına çıxdı. Ov axtarırdı ki, birdən böyürdən bir pələng çıxdı.

Xəstəlik onu birdən-birə, payızın sonlarına doğru yaxaladı. Bir səhər yuxudan oyanıb yatağından qalxmaq istəyəndə huşunu itirərək üzüqoylu düşdü və özünə gələndə xeyli nə baş verdiyini anlamadı. O vaxtdan bu yana yataqda keçirdiyi günlərdə yaşadığı ömrün pərakəndə lövhələri sanki hər şey dünən olubmuş kimi, yaddaşında çevrildikcə zehni ayazıyırdı... Abalakovo ulusundan Sayan rayonunun mərkəzi Aqinskə qədər iyirmi beş kilometrlik yolu həftə aşırı gedib-gəlmək o qədər də asan deyildi. Minik olmadığından səhərin gözü açılmamış qalxıb yola çıxır, öylədən bir az keçmiş rayon mərkəzinə yetişincə poçtda işləyən bacılığını arayıb tapır, gecəni onlarda keçirir, o biri gün bazarlıq edib geri dönürdü. Çoxlarına yorucu görünsə də, meşələrin, göllərin səssizliyinə bürünmüş bu yol onu özündən alıb aparır, mənzil başına çatana qədər zamanın necə axıb keçdiyini duymurdu. İndiyədək bircə dəfə də olsun hər daşını, kəsəyini tanıdığı yolun uzunluğunu sezməmişdi. Sanki ömrü bu yollara dağılmışdı, keçib getdikcə yaşanmış illərin qırışığı açılır, tökdüklərini yığırdı.

Bu hekayə insanın zinəti sayılan dürüstlükdən, doğruluqdan bəhs edir. Hekayə maraqlı hadisələr, bəzən macəra dolu əhvalatlar vasitəsilə uşaqlara dürüst olmağı öyrədir. Yalançılıq, nankorluq kimi mənfi davranışların pis aqibətini göstərərək balacaları düz sözlü, dürüst xasiyyətli olmağa çağırır.