“Yad qadının məktubu” Ştefan Svayqın ən məşhur novellalarından biridir. Əsərdə məşhur romançı R. tanımadığı, bəlkə də xatırlamadığı yad bir qadından məktub alır. Məktubu oxuduqca məlum olur ki, bu qadın bütün ömrü boyu yalnız onu sevib. Qadın həyatda R. ilə qarşılaşdığı bütün məqamları xırdalığına kimi təsvir edir.

Bu boyda tozlu-torpaqlı həyətdə cəmi bircə palma ağacı var- elə bil qəbiristanlıqdı. Həyətdən keçəndə həmişə qəbiristanlığı xatırlayır. Bu səhər onu torpağı su şırnağı ilə sulayan ev sahibi saxladı. - Cənab! Lənət şeytana! Bu cür sima ilə üz-üzə gəlmək - özü də səhərin bu çağında - mütləq xoşagəlməz nədənsə xəbər verir. Bəlkə də o xeyirxah insandı... Hərdən həvəssiz də olsa gülümsəyir... Hər nə qədər bu gülümsəmə ağac qabığındakı çatları xatırlatsa belə...

Ümumtəhsil məktəblərinin 11-ci sinfi üçün Ədəbiyyat fənni üzrə DƏRSLİK

Gecənin bir aləmində Durmuş kişi yerindən qalxıb, ətrafa göz gəzdirdi. Axşamkı qaranlıq, ayaqlanan palçıq kimi bərkimiş, qatılaşmışdı. Göz gözü görmürdü. Qardaşı Kərbəlayı Tapdığın üzüm bağı bir ləkə kimi güclə seçilirdi. Hava bürkü idi. Hər şey əriyirmiş kimi, göy yerə qarışmışdı. - İş yiyəsi işdə gərək! - deyən Durmuş kişi çoxdan bəri suvarılmadığından qurumuş və torpağı çatlamış ləklərin arası ilə gedirdi. Quru otlara, yemiş tağlarının süfrə kimi enli yarpaqlarına dəyib, səs salmamaq üçün şalvarını dizinə qədər çırmadı, papağını qoltuğuna vurub, sinə-sinə yeridi. Sonra özünə ürək vərməyə başladı: "Heç qorxmaq istəməz! Yatıbsa, işim işdir. Oyaq olsa, deyərəm: "Söhbətə gəlmişəm. Tutdu hənək, tutmadı dəyənək!"

İrland əsilli ingilis yazıçısı E.L.Voyniç atasını körpə vaxtı itirdiyi üçün uşaqlığı ehtiyac içində keçmişdir. Etel əvvəlcə dayısının ailəsində yaşayır, 23 yaşında isə Rusiyaya yollanır, orada gəaləcək həyat yoldaşı ilə tanış olur və ailə qurub İngiltərəyə qayıdır. Beş roman müəllifi olan Voyniç eyni zamanda bəstəkar və tərcüməçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Voyniçi dünyaca məşhur edən inqilabi – romantik ruhda olan “Ovod” romanıdır. Əsər baş qəhrəman Artur Bertonun (Ovod) İtaliyanın azadlığı uğrunda mübarizəyə qoşulmasından və öz əqidəsindən dönməməyindən bəhs edir. “Ovod” sözü dilimizə mozalan kimi tərcümə olunur.