Ədalətli hökmdarların nağılları əsrlərcə yaşayır.

Hiyləgər hacıleylək. İndoneziya nağılı Hacıleylək bərk ac idi. O, səhərdən özünə yeməyə bir şey axtarırdı, ancaq əlinə heç nə keçməmişdi: bütün günü bir qurbağa balası da tuta bilməmişdi. Gün batana yaxın, Hacıleylək böyük gölün qırağına gəldi. Bu göl çox qəşəng idi. Yoldan keçənlər bu gölü görəndə bir xeyli vaxt dayanıb onun gözəlliyinə tamaşa edirdilər: gölün suyu göz yaşı kimi dupduru idi, balıqlar da o tərəf-bu tərəfə qaçışırdı. Hacıleylək suya girdi ki, balıqlardan tutub yesin, ancaq balıqlar onu görən kimi, dimdiyinə düşməmək üçün o saat gizləndilər. Hacıleylək çox gözlədi ki, bəlkə balaca bir balıq da olsa tuta bilsin. Ancaq nahaq yerə vaxt itirirdi.

Müqəddimə, 7 əsas fəsil, 13 qısa hissə və son sözdən ibarət olan bu əsərdə Qarabağın qədim zamanlardan başlayaraq, 1828-ci ilə qədər davam edən siyasi tarixindən bəhs edilir. Xüsusilə, 1747-1828-ci illərdə Qarabağ və qonşu rayonlarda baş verən tarixi hadisələr, Pənah xan və İbrahim xanın hakimiyyəti haqqında verilən məlumatlar və s. olduqca dolğun əksini tapıb. Əsərin müqəddimə və son sözündə deyildiyi kimi, bu hadisələri təsvir edən müəllif uzun zaman hər iki xanın yanında katiblik və vəzirlik etmiş, haqqında danışılan bir çox hadisələrin şahidi və iştirakçısı olmuşdur.

Bir də kimsəni sevməyəcəyəm Bu gecə nədəndir hamıdan qabaq ağrıyan, qəlbimə yanıram dostlar, Bir də sevda nədi, bilməyəcəyəm, Bir də bir kimsəni sevməyəcəyəm.

Cəlil Məmmədquluzadənin "Sirkə" hekayəsi, həyat yoldaşına xəyanət edən, onu aldatmağa çalışan bir kişinin tüğyan etmiş qısqanclığından bəhs edən satirik əsərdir. Hekayədə kişinin öz sevgilisinə sirkə verərək onu ölümlə hədələməsi ilə müxtəlif fəlakətlərdən qurtulmaq üçün bir bəhanə axtarışından, həmin sirkənin ölümcül olmamasından və nəticədə kişinin öz əməlindən peşman olmasından bəhs olunur.