Pol Terunun "Məzuniyyət" hekayəsi insanın gündəlik iş rejimindən və məişət qayğılarından uzaqlaşmaq cəhdini, lakin daxili narahatlıqlarından xilas ola bilməməsini təsvir edir. Süjet xətti ruhən dincəlmək və yenilənmək məqsədilə məzuniyyətə çıxan, lakin getdiyi məkanda da öz keçmişini, qorxularını və tənhalığını özü ilə daşıyan qəhrəmanın yaşadıqları üzərində qurulub. işıqlandırır.

Еyvаndаkı sәrçә yuvаsındаn üç әtcә bаlаnın bаşı görünürdü. Аnа аlа-qаrаnlıqdаn yеm dаlıncа uçub çәmәnә gеtmişdi. Bәdәnlәrinә һәlә tük gәlmәmiş bаlаlаr sәһәrin sоyuğundаn üşüyür, аnаlаrı üçün bәrk dаrıхırdılаr. Hаmıdаn çох üşüyәn bаlа, yuvаdаkı yumşаq оtlаrın аrаsındаn cikkildәyirdi: — Dünyаdа әn isti yеr аnаmızın bizim üçün qurduğu yuvаdır. Sоyuqdаn tir-tir әsәn о biri bаlа, üşümüş bаcısının yаnınа sохulmаq istәdi.

Belə deyirlər ki, bir bağban varmış. Bu bağbanın gözünün ağıqarası bir oğlu varmış. Bu bağban oğluna yaxşı tərbiyə veribmiş. Bir gün bağban həyətində yer belləyəndə bir qara ilanla ağ ilanın bir-birinə sarmaşıb yatdığını görür. Bağbanın ağ ilanın qara ilanla sarmaşıb yatdığına acığı tutur, o bel ilə qara ilanı vurmaq istəyir, bel ağ ilana dəyir. Qara ilan qaçıb gedir. Bağban ağ ilanı torpağa basdırıb evinə gedir. Bu hadisədən neçə illər keçir. Bağbanın oğlu böyüyür. Onun evlənmək vaxtı gəlib çatır. Bağban kənd ağsaqqallarını yığıb məsləhət eləyir. Ağsaqqalların biri bağbana deyir ki, toy elə, amma ehtiyatlı ol. Gəlini evə salanda qapıda dur, içəri hər adamı buraxma.

Xəritədə müxtəlif işarələr var idi. Qırmızı mürəkkəblə yazılmış üç xaç işarəsindən biri adanın şimalında, biri isə cənub-qərbində idi. Üçüncü xaç işarəsinin yanında isə aydın, xırda hərflərlə bu sözlər yazılmışdı: “Dəfinənin əsas hissəsi buradadır” Dostlarımın qəribə sirli hərəkətlərindən baş aça bilmirdim. Istehkamı tərk etmişdilər, xəritəni quldurlara vermişdilər. Həkimin Silverə dediyi “Dəfinənin yerini tapanda qışqırığınız adaya səs salacaq” sözləri nə deməkdir?

Yapon fantastikasının atası Şiniti Hoşinin "Bahar nə vaxt gələcək" adlı ironik elmi-fantastik hekayəsi, öz günəşindən uzaqlaşaraq 5000 illik dərin və qaranlıq bir kosmik qışa qərq olmaq təhlükəsi ilə üzləşən uzaq bir planetin sakinlərindən bəhs edir. Həyatı xilas etmək üçün planetin alimləri bütün əhalini süni şəkildə 5000 illik qış yuxusuna (anabioz) yatırmağı və yalnız bahar gələndə oyatmağı qərara alırlar. Lakin bu uzunmüddətli yuxudan əvvəl, gələcək nəsillərə baharın nə vaxt gələcəyini xəbər vermək, həmçinin planetin temperaturunu və şəraitini mütəmadi yoxlamaq missiyası xüsusi proqramlaşdırılmış ağıllı bir robota həvalə olunur. Əsər texnoloji tərəqqinin gücünü göstərməklə yanaşı, duyğulardan məhrum olan süni intellektin təbiətin və insanın dirçəliş (bahar) həsrətini əsla başa düşə bilməyəcəyi reallığı üzərində qurulmuş dərin fəlsəfi təhlildir.