"Qoşa balınc" - M.-nin hekayəsi. 1926 ildə qələmə alınmışdır. Bir çox son hekayələrində olduğu kimi, burada da yazıçı avtobioqrafik motivlərdən bəhrələnmişdir. Bacısı Səkinənin qızı Pakizəni "Zaqatala ünas darülmüəllimatına" qoymaq məqsədilə iki gün Zaqatalada olmuş yazıçı sonradan səfər əhvalatını özünəxas üslubda duzlu-məzəli hekayəyə çevirmişdir. İdeya-mətləbi əxlaqi qənaət əldə etməkdən ibarət olan hekayə təhkiyəçi-qəhrərmanın incə müşahidələrlə zəngin söyləmində çoxqatlı, çoxmənzərəli şəkildə təzahür tapır. Şəhərin gerçəkləri və özəl həyatı, ermənı və müsəlman xarakterləri, psixologiyası, "fərasəti" Mirzə Cəlil nəsrinə xas satirik kinayə, zərif yumor, incə psixologizm, ironiya və özünəironiya işığında təsvir olunur. "Q. b." rəmzi obrazdir və bu obraz vasitəsüə yazıçı XX əsr nəsrinin maraq dairəsinə daxil olan daha bir qata nüfuz edir, şüuraltı prosesləri izləyir.

Zəfər hər zaman gücsüzlərin yanındadır...

Azərbaycanda ilk dəfə nəşr olunan «Möhtəşəm beşlik» seriyası Enid Blaytona dünya şöhrəti qazandırıb. Seriyaya daxil olan bu kitabda dörd uşaq və onların sevimli köpəyi növbəti yay tətilini Billikok təpəsində qurduqları düşərgədə keçirmək qərarına gəlir. Lakin yenə də qeyri-adi hadisələrin iştirakçısına çevrilirlər. Təpənin yaxınlığındakı hərbi aerodromdan iki təyyarə qaçırılır. Bu çox təhlükəlidir: çünki dövlətin sirləri düşmən ölkənin əlinə keçə bilər. Bəs təyyarələri qaçıranlar kimlərdir? «Möhtəşəm beşlik» həmin suala cavab axtarmağa başlayır...

Deyirlər ki, halva-halva deməklə ağız şirin olmaz. Düz deyirlər. Bir dəfə desən, olmaz. İki dəfə desən, olmaz. Əlli dəfə desən də olmaz. Amma sən bunu sabah tezdən günəş çıxınca deməyə başlasan və axşam günəş batıncaya qədər aramsız desən, ölü-ölü keçən günlərin bir günü, əslində, günlərin yox, gecələrin bir gecəsi qəflətən yuxudan ayılıb ağzının dərin bir guşəsində, boğazına yaxın bir yerdə vaxtilə əziz bir adamının yas mərasimində udquna-udquna yediyin o şirindən şirin zəfəranlı halvanın unudulmuş dadını hiss etməyə başlayacaqsan. Sən əvvəl-əvvəl bu dadı tanımayacaqsan. Sən onu unutmusan. Amma yox, belə deyil. Bu unudulmuş dad sənin ağız boşluğunun dərinliyindən qarşısıalınmaz lava kimi baş qaldıracaq, dişlərinin ətinin dibinə çökəcək, oradan onu sovurduqca gəlib dilinə qədər çatacaq, dilinin üstünə, arxasına, yanlarına – hər tərəfinə yayılacaq, dilindəki bütün uyumuş dad sinirlərini məst edərək yavaş-yavaş, nəhayət ki, özünü sənin yadına salacaqdır. Bəli, bu odur. Unudulmuş, amma qayıtmış halva dadı.

Hekayənin mövzusu, ailəsi ilə birlikdə şəhərdən kənd yerinə köçən 14 yaşlı yeniyetmə Devidin yaşadığı dərin inanc böhranı və mənəvi axtarışları ətrafında qurulub. Yeni mühitə uyğunlaşmaqda çətinlik çəkən Devid evdəki kitabları sahmana salarkən təsadüfən H.C. Uellsin «Tarixin xülasəsi» kitabına rast gəlir və oradakı elmi yanaşmalar, xüsusən də İsa peyğəmbərin ilahi deyil, yalnız tarixi bir şəxsiyyət kimi təqdim olunması onun qəlbində ölüm və axirətin varlığı ilə bağlı ciddi şübhələr oyadır. Nə dindar anası, nə rasional düşünən müəllim atası, nə də yerli kilsənin keşişi yeniyetmənin ruhunu sıxan bu ekzistensial suallara və ölüm qorxusuna onun qane edəcək cavablar verə bilmirlər. Devidin bu mənəvi əzabından narahat olan anası onu yayındırmaq üçün nənəsinin anbarındakı çoxsaylı göyərçinləri ovlamağı tapşırır. Devid tüfəngini götürüb quşları bir-bir vurur, lakin ovdan sonra öldürdüyü göyərçinləri basdırarkən onların lələklərindəki heyranedici rəng çalarlarına, naxışlara və təbiətin mükəmməl dizaynına heyran qalır.