Anton Çexovun bu dərin əsəri ömrünün yetkin çağlarını yaşayan, cəmiyyətdə böyük hörmət və nüfuz qazanmış yaşlı elm fədaisi – professor Nikolay Stepanoviçin daxili hesabatından bəhs edir. İllər boyu elmə xidmət edən, saysız-hesabsız uğurlara imza atan professor həyatının bu dövründə daxili bir boşluq və ətrafındakı insanlara qarşı qəribə bir laqeydlik hiss etməyə başlayır. Nə ailəsi ilə qurduğu gündəlik dialoqlar, nə də qazandığı titullar artıq onun ruhunu qidalandırır. Onun daxili dünyasını anlayan və bölüşən yeganə insan isə vaxtilə himayəsinə götürdüyü gənc və həssas qəyyumluq qızı Katyadır. Katya da öz növbəsində həyatda öz yolunu itirmiş, böyük ümidsizlik içində çabalayan bir gəncdir. Povestin sonunda Katya professordan gələcək həyatı üçün bir məsləhət, bələdçilik istəyir. Lakin öz daxili dünyasında suallarına cavab tapa bilməyən və həyatın ali məqsədini itirdiyini düşünən qoca alim ona heç bir kömək edə bilmir. Əsər xarici uğurların və sosial statusun insanın daxili tənhalığını, mənəvi axtarışlarını və həyatın qayəsini tapmaq ehtiyacını ört-basdır edə bilmədiyini böyük bir ustalıqla nümayiş etdirir.

Ümumtəhsil məktəblərinin 9-cu sinfi üçün “Ədəbiyyat” fənni üzrə DƏRSLİK

"Bu kitab mənim bir baba kimi həm öz nəvələrimə, həm də bütün balalarımıza hədiyyəmdir." - Ramiz Rövşən

Hadisələr XIX əsrin sonlarında, Kanadanın dondurucu Yukon ərazisində, "Qızıl qızdırması" dövründə cərəyan edir. Bəyaz Diş vəhşi təbiətdə, ac qurd sürüsünün içində, yarı qurd olan Kice adlı anadan doğulur. İlk vaxtlar dondurucu şimalın "Ye, yoxsa yem ol" qanunu ilə böyüyən balanın həyatı hinduların düşərgəsinə düşməsi ilə tamamilə dəyişir.İlk sahibi Qonaq Boz (Grey Beaver) tərəfindən evləşdirilən Bəyaz Diş, burada həm digər itlərin düşmənçiliyi, həm də insanların sərt nizamı ilə qarşılaşır. Daha sonra amansız və hiyləgər Gözəl Smitə (Beauty Smith) satılan Bəyaz Diş, qanlı it döyüşlərində iştirak etməyə məcbur edilir və daxilindəki vəhşilik, insanlara qarşı nifrət ən pik nöqtəyə çatır. Tamamilə aqressivləşən və ölümün astanasında olan heyvanı xeyirxah mühəndis Veedon Skott (Weedon Scott) xilas edir. Skottun səbiri, sevgisi və qayğısı sayəsində Bəyaz Diş insanlara yenidən güvənməyi öyrənir. Romanın sonunda o, Kaliforniyaya aparılır və orada sahibinin ailəsini qoruyaraq sivil dünyaya tam uyğunlaşdığını sübut edir.

Bu hekayə insanın zinəti sayılan dürüstlükdən, doğruluqdan bəhs edir. Hekayə maraqlı hadisələr, bəzən macəra dolu əhvalatlar vasitəsilə uşaqlara dürüst olmağı öyrədir. Yalançılıq, nankorluq kimi mənfi davranışların pis aqibətini göstərərək balacaları düz sözlü, dürüst xasiyyətli olmağa çağırır.