Hekayə, İndoneziyanın ucqar bir tropik kəndində, cəmiyyətdən və peşəsindən təcrid olunmuş şəkildə yaşayan almaniyalı bir həkimin dilindən nəql olunur. Günlərin bir günü onun yanına yerli cəmiyyətdə yüksək mövqe tutan, varlı və mağrur bir ingilis qadın gələrək gizli şəkildə abort etmək istədiyini bildirir və bunun müqabilində böyük məbləğdə pul təklif edir. Qadının təkəbbürlü davranışı həkimdə qəribə bir inadkarlıq və ehtiras oyadır; o, pulu rədd edərək kömək qarşılığında qadının özünü təslim etməsini tələb edir. Təklifdən hiddətlənən qadın dərhal oranı tərk edir. Bu andan etibarən həkim, Malayziya mədəniyyətində insanın kor təbii instinktlərlə idarəolunmaz bir dəlilik və qətl dalğasına qapılmasını ifadə edən "amok" sindromuna tutulur. Peşmançılıq və ehtirasın gətirdiyi kor koranə bir inadla qadının izinə düşən həkim, onun sirrini qorumaq və səhvini düzəltmək üçün hər şeyi riskə atır. Lakin qadının çarəsizlikdən gizli və savadsız bir həkimə müraciət etməsi və nəticədə ölümcül vəziyyətə düşməsi hadisələri faciəyə doğru sürükləyir. Həkim son nəfəsində qadına onun sirrini hamıdan gizli saxlayacağına dair söz verir və bu andı yerinə yetirmək üçün qadının cəsədi daşınan gəmidə belə öz canı bahasına dəhşətli bir fədakarlıq edir.

Biri var, biri yoxmuş. Səmərqənddə bir padşah varmış. Onun adına Şəmil deyərdilər. Sonu, züryəti bircə qızı vardı. Bunun adı Zərnigardı. Bu bir molla tutmuşdu ki, bir ayrı otaqda bu qıza dərs deyə. Bu molla həmişə qabaqca bu qıza gəlib dərs deyirdi. Sonra gedib başqa uşaqlara dərs deyirdi. Bir gün oturub ərli arvadlı xörək yeyirdilər. Bu arvad ərinə dedi ki: – Əşi bizim də bir soymuz yoxdu, gəl gedək Məkkəyə ziyarət eliyək. Bir adımızı iki eliyək. Bu Şəmil arvadının sözün qəbul elədi. Dedi: – Nolar, yaxşı olar. Səmil vəziri çağırdı. Dedi: – Vəzir, mənim pərdeyi-ismətdə bir qızım var. Onun sənə bir ehtiyaclığı yoxdur, yeməyi yanında, içməyi yanında. Otur yerimdə padşahlıq elə, ölərəm padşah, gələrəm də yenə vəzirsən. Mən gedirəm Məkkəyə, o qızı sənə tapşırıram, səni də Allaha.

Bilirsən ki, Çində İmperator da, onun rəiyyəti də çinlilərdir. Çoxdanın əhvalatıdır, amma nə qədər ki, tamam yaddan çıxmayıb, gərək onu eşidəsən! Bütün dünyada İmperatorım sarayından yaxşı saray tapılmazdı; o, büllurdan tikilmişdi, elə də kövrəkdi ki, ona əl vurmağa qorxurdun. Bağında gözəl güllər, çiçəklər əkilmişdi; ən yaxşılarının saplağından gümüş zınqırovlar asılmışdı; onların cingiltisi yoldan ötənlərin diqqətini çiçəklərə yönəltməli idi. Bax, bağ belə ustalıqla qurulmuşdu! Bağın ucu-bucağı görünmürdü, elə uzaqlara gedib çıxırdı ki, heç bağban da onun harda qurtardığını bilmirdi.

Ümumtəhsil məktəblərinin 11-ci sinfi üçün Ədəbiyyat fənni üzrə DƏRSLİK

"Qoşa balınc" - M.-nin hekayəsi. 1926 ildə qələmə alınmışdır. Bir çox son hekayələrində olduğu kimi, burada da yazıçı avtobioqrafik motivlərdən bəhrələnmişdir. Bacısı Səkinənin qızı Pakizəni "Zaqatala ünas darülmüəllimatına" qoymaq məqsədilə iki gün Zaqatalada olmuş yazıçı sonradan səfər əhvalatını özünəxas üslubda duzlu-məzəli hekayəyə çevirmişdir. İdeya-mətləbi əxlaqi qənaət əldə etməkdən ibarət olan hekayə təhkiyəçi-qəhrərmanın incə müşahidələrlə zəngin söyləmində çoxqatlı, çoxmənzərəli şəkildə təzahür tapır. Şəhərin gerçəkləri və özəl həyatı, ermənı və müsəlman xarakterləri, psixologiyası, "fərasəti" Mirzə Cəlil nəsrinə xas satirik kinayə, zərif yumor, incə psixologizm, ironiya və özünəironiya işığında təsvir olunur. "Q. b." rəmzi obrazdir və bu obraz vasitəsüə yazıçı XX əsr nəsrinin maraq dairəsinə daxil olan daha bir qata nüfuz edir, şüuraltı prosesləri izləyir.