İsa Muğannanın "Şapalaq" hekayəsi, paytaxtın mürəkkəb həyatından, gərginliyindən və süni mühitindən uzaqlaşmaq üçün doğma qəsəbəyə, bacısının yanına qaçan bir yazıçının daxili dünyasını və yaddaş təbəqələrini təsvir edir.Müəllif təmiz havaya, suya və ən əsası ruhən dincliyə ehtiyac duyduğu anlarda üz tutduğu bu yaşıl qəsəbədə, uşaqlıq dostlarının və nakam yaxınlarının xatirələri ilə baş-başa qalır. Əsərdə sadə mühit, ailə bağları və "Beluqa Nüsrət" kimi orijinal kənd personajlarının duzlu-məzəli dialoqları fonunda, insanın öz mənəvi köklərinə qayıdışı və həyatın reallıqları ilə kəskin üzləşmə anları səmimi bir dillə işıqlandırılır.

Cırtdanın azman Div ilə mübarizədə əsas silahı öz zəkasıdır.

İlyas Əfəndiyev çoxşaxəli yaradıcılıq yolu keçmiş sənətkarlardandır. Əgər biz onun həyat və yaradıcılıq yolunun hər hansı ilini, yaxud qısa bir dövrünü xronoloji ardıcıllıqla izləsək, maraqlı mənzərənin şahidi olarıq. Yazıçı eyni dövr ərzində hekayələr yazmaqla yanaşı, istedadlı dramaturq kimi də fəaliyyət göstərmiş, irihəcmli roman və povestlərlə bərabər, oçerk və məqalələr də ərsəyə gətirmiş, konfrans və qurultaylarda məruzələrlə çıxış etmişdir. Yazıçı ədəbiyyatın bütün janrlarında kamil sənət nümunələri yaratmışdır ki, bu da onun sənət palitrasının müxtəlif çalarlarından, dünyagörüşünün genişliyi və yaradıcılıq intellektindən xəbər verir.

"Hambal Əhməd" sehrli nağılı, cəmiyyətin ən aşağı təbəqəsindən olan sadə və fədakar bir insanın daxili təmizliyi, dürüstlüyü və qeyri-adi fiziki gücü sayəsində ucalaraq hökmdarlıq taxtına sahib olmasını əks etdirən süjetə malikdir. Məzmun bazarda ağır yüklər daşımaqla çörək pulu qazanan, lakin nəhəng gücə malik olan hambal Əhmədin varlı bir tacir tərəfindən kəşf edilməsi və onun vasitəsilə padşahın sarayına aparılması üzərində qurulub. Ölkənin düşmən pəhləvanların təhdidi altında olduğu bir vaxtda, Əhməd öz heyranedici gücü və cəsarəti ilə döyüş meydanında hamını heyrətə salır, çətin sınaqlardan keçərək məmləkəti böyük bir fəlakətdən xilas edir. Süjet xətti göstərilən bu igidliyin müqabilində padşahın öz tacını Əhmədin başına qoyması və qızını ona ərə verməsi ilə tamamlanır. Nağıl fiziki qüvvə ilə mənəvi dürüstlüyün vəhdətini tərifləyir, zəhmətkeş insanın gec-tez layiq olduğu ali dəyəri alacağı ideyasını təbliğ edir.

A.Belyayev «Amfibiya adam» romanında insan tale­lərinin ziddiyyətli dramatizmini ön plana çəkir. Cərrah Salvator insan orqanizmini mükəmməlləşdirmək, onu nəinki yer üzərindəki var-dövlətin sahibi, eyni zamanda dəniz və okeanların sirrini öyrənmək, onu öz iradəsinə tabe etdirmək üçün qeyri-adi cərrahiyyə əməliyyatı aparıb insanı suda-quruda yaşaya bilən bir canlıya çevirmək istəyir. Cərrah, məqsədinə nail ola bilmir. Təklikdə, bütün aləmdən kənar, gizli bir sığınacaqda doğan və həyata keçirilən bu niyyət, vəziyyətin bütün mürəkkəbliyini əhatə edə bilmir. İxtiandr – insan-balıq bütünlüklə dənizlərin dərinliklərinin sahibinə çevrilmir və uzun müddət torpaq üzərində yaşamaq qabiliyyətini də itirir. Özünün bütün kədərini, qüssəsini, vəziyyətinin acınacaqlı olduğunu dəniz kənarına Quttiereni görüb sevəndən və öz mənfəətlərini güdən iki avantüristin gizli niyyətlərinin obyektinə çevriləndən sonra anlamağa başlayır.