Pol Terunun "Alleqroya səyahət" hekayəsi daxili azadlıq axtarışı, insanın öz monoton taleyindən qaçmaq istəyi və xəyallarla acı gerçəkliklərin toqquşması mövzusuna həsr olunmuş dərin psixoloji mətndir. Səyahət motivini həm coğrafi, həm də daxili bir təkamül prosesi kimi təqdim edən bu hekayə, oxucunu insanın özünü kəşf etmə mexanizmləri üzərində düşünməyə sövq edir.

Sürəyya xanımın əsli-kökü Şuşadan idi. 1992-ci il 8 may tarixində Şuşa erməni faşistləri tərəfindən işğal olunanda onun 12 yaşı var imiş. O vaxtdan qaçqınlıq həyatı yaşayırdı. Atası Şuşada şəhid olmuşdu, qaçqınlıq həyatında anası isə uzun sürən xəstəlikdən sonra vaxtından tez həyatını itirmişdi. Ailənin tək övladı olaraq ata və ana sevgisindən vaxtından tez məhrum olan bu qızcığaz yaxın qohumlarının köməkliyi və himayəsi ilə həyatın acılarına duruş gətirə bildi, böyüdü, boya başa çatdı.

Məmmədhüseyn kasıb bir kəndli idi. Günlərin bir günü kirvəsinin oğlu ona bir quzu sovqat göndərdi. Məmmədhüseyn istədi quzunu kəsə. Amma heyvanın belini sığallayıb gördü ki, bir dəridir, bir sümük. Bıçağı tulladı yerə. Quzunu da bağçaya ötürdü ki, bir neçə gün otlayıb əmələ gəlsin. Həmin vaxt qonşuluqda, Əziz xanın evində yenə çal-çağır vardı. Əziz xan içib keflənmişdi, uca səslə mahnı oxuyurdu. Məmmədhüseyn nə fikirləşdisə, quzunu bağçadan çıxardı. Qucağına alıb xanın evinə sarı yollandı. Həyətə girəndə gördü ki, burada yekə tut ağacı var, altında da üç-dörd quzu otlayır. Çardağın altında bir ağ at bağlanmışdı. Mətbəxdən qab-qacaq səsi gəlirdi. Qulluqçular mətbəxdən evə xörək, evdən də mətbəxə boş qab-qacaq daşıyırdılar. Məmmədhüseyn pilləkənlərlə eyvana qalxdı və nökərlərdən birinə dedi: − Sadıq əmioğlu, xana ərz elə ki, Məmmədhüseyn quzu gətirib.

Ernest Heminqueyin 1925-ci ildə yazdığı «Məğlubedilməz» hekayəsi insan iradəsinin sarsılmazlığını və müəllifin məşhur "aysberq nəzəriyyəsini" əks etdirən ən güclü realistik əsərlərindən biridir. Əsər ağır zədədən sağalmış, unudulmuş yaşlı matador Manuel Qarsiyanın ləyaqətini qorumaq üçün yenidən peşəkar korrida evinə qayıtmaq mübarizəsindən bəhs edir. Döyüş zamanı ağır yaralanmasına baxmayaraq təslim olmayan matador Heminquey yaradıcılığının əsas fəlsəfəsini — "İnsanı məhv etmək olar, amma məğlub etmək olmaz" ideyasını təcəssüm etdirir.

Ramiz Rövşənin "Üç oğlu müharibədən qayıtmayan kişi" hekayəsi, müharibənin gətirdiyi amansız ağrını, sonsuz gözləntini və bir atanın tənhalığını fəlsəfi-metafizik çalarlarla canlandıran sarsıdıcı bir mətndir.Hekayənin mərkəzində dayanan Həsən kişinin bu dünyada yeganə təsəllisi, canından çox sevdiyi kəhər atıdır. Müharibəyə yollanan üç oğlu – Əfrayıl, İsmayıl və İsrəfildən illərdir heç bir xəbər-ətər ala bilməyən qoca ata, öz daxili dünyasında qəribə bir inanc yaşadır: o, kənddən aparılan həmin kəhər atın döyüş meydanında oğullarına yoldaşlıq etdiyini və onlardan bir məktub, bir nişanə gətirəcəyini gözləyir. İnsanın ümidə sığınma instinktini, gözləməyin gətirdiyi ağır mənəvi zülmü və heyvanla insan arasındakı mistik bağlılığı simvolik dillə təsvir edən əsər, oxucunu taleyin qaçılmaz həqiqətləri ilə baş-başa buraxır