Sınaq

Author: Vatslav Kaydoş

Sınaq

Hekayənin mərkəzində başqa bir planetdən yer üzünə gələn və olduqca yüksək elmi təfəkkürə, biliklərə sahib olan sirli bir yadplanetli qəhrəmanın hekayəsi dayanır. Onun məqsədi bu qəribə və hələ tam inkişaf etməmiş şüurlu varlıqların — insanların üzərində sosial və psixoloji bir sınaq (təcrübə) aparmaq, onların elmə, həqiqi biliyə və kainatın sirlərinə necə reaksiya verəcəyini öyrənməkdir. Gəlmə insanlara kainatın nizamını, elmin nurunu bəxş etməyə çalışsa da, qarşılığında orta əsrlər təfəkkürünə malik olan bəşəriyyətin kor-koranə qorxusu, aqressiyası, sarsılmaz cəhaləti və onu "sehrbaz", "şeytan" elan etməyə hazır olan bir mühitlə qarşılaşır. İnsanların elmə və tərəqqiyə doğru getməyə hazır olmadığını, daxili qorxularını qıra bilmədiyini görən yadplanetli alim, sınağının uğursuz olduğunu anlayaraq məyus və çarəsiz vəziyyətdə yer üzünü tərk etmək məcburiyyətində qalır. Kaydoş bu ironik və dərin elmi-fantastik hekayədə bəşəriyyətin tarixinə fərqli bir rakursdan işıq tutaraq, bu sınaqdan geriyə qalan izin insanlar arasında sonradan məşhur "Faust və Mefistofel" əfsanəsinə çevrildiyini vurğulayır.