"Armagedonda yuxulayanlar" hekayəsi, kosmik tənhalıq, psixoloji gərginlik və insan şüurunun qaranlıq künclərini araşdıran klassik bir elmi-fantastik qorxu əsəridir. Süjet xətti kosmik gəmisi qəzaya uğrayaraq, Mars və Yupiter orbitləri arasında yerləşən kimsəsiz, cansız və quru bir asteroidə düşən astronavt Leonard Seylin ətrafında qurulur. Astronavt kömək gələnə qədər bu yad məkanda sağ qalmağa çalışır, lakin çox keçmədən fiziki çətinliklərdən daha dəhşətli bir kabusla – psixoloji işgəncə ilə üz-üzə qalır. Seyl hər dəfə gözlərini yumub yuxuya getmək istədikdə, beynində milyonlarla il əvvəl bu məkanda baş vermiş qanlı kosmik müharibələrin, məhv olmuş iki qədim sivilizasiyanın qışqırıqlarını, nifrət dolu səslərini və şüur qalıqlarını eşitməyə başlayır. Sən demə, bu cansız asteroid əslində unudulmuş qədim döyüşçülərin ruhlarının hələ də vuruşduğu və sağ qalan hər hansı bir canlının beynini ələ keçirmək üçün fürsət güddüyü qorxulu bir "Armagedon" (son döyüş meydanı) imiş. Dəli olmaqdan və şəxsiyyətini itirməkdən qorxan Seyl günlərlə yuxusuz qalaraq bu qədim kabuslara müqavimət göstərir, lakin yuxusuzluq onun bədənini və iradəsini tamamilə tükəndirir.

Nyu-York kənarındakı zəngin və dünyəvi bir qəsəbədə yaşayan yəhudilər, bura köçən ortodoks (Həsidi) yəhudilərin dini məktəb açmasından narahat olurlar. Onlar qorxurlar ki, mühacirlərin qədim qara geyimləri və köhnəpərəst həyat tərzi yerli xristianlarda antisemitizmi (yəhudi düşmənçiliyini) oyadacaq. Gənc hüquqşünas Eli Pek mühacirləri qəsəbə qanunlarına tabe etmək və geyimlərini dəyişdirməyə məcbur etmək üçün vəzifələndirilir.Eli kompromis kimi öz modern kostyumunu qara geyimli bir mühacirə verir. Əvəzində isə həmin mühacir öz köhnə qara xalatını Elinin qapısına qoyur. Bu geyimi geyinən Elinin daxilində güclü psixoloji böhran və vicdan əzabı başlayır; o, əcdadlarının çəkdiyi əzabları və unudulmuş tarixi kimliyini hiss edir. Hekayənin sonunda Eli qəsəbədə həmin qara libasda gəzir. Müasir dostları isə onun dəlirdiyini zənn edərək ona zorla sakitləşdirici iynə vururlar.

Çingiz Aytmatovun "Köçəri quşun ağısı" əsəri, xalqın azadlıq mübarizəsini, ana fədakarlığını və insan taleyinin təbiətlə olan ayrılmaz vəhdətini silsilə dastan motivləri ilə canlandıran fəlsəfi bir mətndir.Müəllif müqəddəs İssık-kul gölünün sahillərindən uzaq gələcəyə və keçmişə boylanaraq, doğma yurdun müdafiəsi uğrunda canından keçməyə hazır olan fərdlərin mənəvi ucalığını araşdırır. Köçəri quşların kövrək sədaları və anaların sonsuz duaları üzərində qurulan təhkiyə, oxucunu insanın bu dünyadakı əsl missiyası, vətənpərvərlik, xalq yaddaşının qorunması və qaçılmaz tale həqiqətləri barədə dərin düşüncələrə qərq edir.

Rey Bredberinin "Dadli Stounun təəccüblü ölümü" hekayəsi, ədəbiyyat dünyasının zirvəsindəykən qəfildən yazmağı dayandıran və yoxa çıxan dahi bir yazıçının sirli aqibətindən bəhs edir.Otuz yaşında şöhrətin pik nöqtəsində qələmi yerə qoyan Dadli Stounun iyirmi beş il sonra izinə düşən sadiq bir pərəstişkarı, onun bu qəfil "itkin düşməsinin" arxasındakı heyrətamiz həqiqəti öyrənir. Sən demə, illər öncə onun uğurlarını həzm edə bilməyən uğursuz və paxıl bir rəqibi yazıçını öldürmək qərarına gəlibmiş. Lakin fiziki ölümdənsə, yazıçılıq karyerasının ölməsinə razı olan Dadli Stoun, bu təhdidi böyük bir fürsət kimi qiymətləndirərək öz yaradıcı simasını bilərəkdən qurban verir. Hekayə fədakarlığın, sənətdən kənarda tapılan daxili azadlığın və bir insanın özünü yenidən kəşf etməsinin dramatik, fəlsəfi təhlilidir

Alber Kamünün "Cəmilənin küləyi" essesidir, insanın təbiət qarşısındakı mənəvi tənhalığını və varlığın müvəqqəti xarakterini Əlcəzairin qədim Roma xarabalıqları fonunda təsvir edir.Müəllif Cəmilə şəhərində qarşılaşdığı yandırıcı günəş və şiddətli külək vasitəsilə insan ruhunun sükutla imtahanını, eləcə də ölümün qaçılmaz həqiqətini fəlsəfi süzgəcdən keçirir. Təbiətin əzəməti qarşısında hər şeyin donub qaldığı bu viranəlikdə Kamü, insanın öz faniliyini qəbul etməklə qazandığı daxili azadlığı və absurd varlıq mübarizəsini poetik, dərin sənədli bir dillə oxucuya çatdırır.