Dünyada ən nüfuzlu mükafatı təsis etmiş Alfred Nobel bir bilim adamı kimi tarixin yaddaşında dinamitin ixtiraçısı kimi qalmışdır. O bu ixtirasını 1867-ci ildə patentləşdirmişdi. Düşünürdü ki, dinamit tunellərin və yolların çəkilməsi üçün əvəzsiz partlayıcı vasitə olacaq. Lakin tezliklə dinamit həm də müharibələrdə kütləvi qırğın silahına çevrildi... Öz dövrünün ən zəngin və məşhur iş adamlarından olan Alfredin xarakteri necə olub? Onun elm və biznesdəki misilsiz nailiyyətləri keçdiyi həyat yolunun labüd nəticəsi idi, yoxsa?..

İsa Muğannanın – “Saz” əsəri əsər Böyük Vətən Müharibəsi illərində arxa cəbhədə yaşanan həyatın ağırlığını, baş verən konfliktlərin dinamik inkişafını maraqli şəkildə əks etdirir. İsfəndiyar kişi, Qılınc Qurban, Çekist Məhərrəm, Milli, Cəbrayıl kimi xarakterlər, yaradılan təzadlı situasiyalar Azərbaycan kəndinin və insanının bütün koloritini canlı şəkildə ötürə bilir. Əsər elə real təsvirlərlə zəngindir ki, oxucu özünü o dövrün və o insanların içində hiss edəcək. Motivləri əsasında məşhur “Tütək səsi” filmi çəkilmiş əsərlərdə nəql olunan əhvalatlar çox asanlıqla yaddaşa köçür.

Yaramızdan axan qan qan deyil, qorxumuzdur, Ağrılarla qovulan ətalət yuxumuzdur. Dünən ağladığıma bu gün qəlbən gülürəm, Ölüydüm yaşadıqca, dirilməyə ölürəm. Nə bu ölüm yenidir, nə yarımcan dirilik, Üzdə bütöv olsam da ürəyim çilik-çilik. Yad əllər parçaladı, bölündükcə bölündük, Küləklərdə sovrulduq, ələklərdə ələndik.

“Xatiratım” memuarının dili və üslubu da “Danabaş kəndinin əhvalatları”nın təhkiyəsi ilə eynidir. Bu əsər qiymətli memuar ədəbiyyat nümunəsi olmaqdan başqa, həm də cəlbedici, düşündürücü, ibrətamiz, oxunaqlı orijinal bir nəsr əsəri təəssüratı yaradır. Heç tərəddüd etmədən “Xatiratım” memuarını Azərbaycan sənədli nəsrinin ən mükəmməl nümunələrindən biri kimi qəbul etmək olar.

Bu hekayələrdə valideynlərini itirmiş uşaqların acı taleyindən söhbət açılır. Hekayələrdən üçü Hacı Səmədin adından söylənilir. Onun oğlu Məmmədə və qızı Fatiməyə danışdığı qorxulu əhvalatlar uşaqları dəhşətə gətirir. “Qorxulu nağıllar” adı təəccüb doğurmamalıdır. Müəllif bu barədə yazıb: “Bu hekayələr həqiqətən də qorxulu idi. Lakin onlar uşaqları qorxutmur, onlara həyat həqiqətlərini, həyatın işıqlı və qaranlıq tərəflərini açır, xeyirxahlıq və ədavətin təntənəsini əks etdirirdi”.