Xəncər

Hekayədə hadisələr Cənubi Azərbaycanın (İranın) kiçik bir şəhərində, 1945–1946-cı illərdə mövcud olmuş Milli Hökumət (demokratlar hərəkatı) dövründə cərəyan edir. Əsərin mərkəzində yadelli tapdağına və şah rejiminin zülmünə qarşı baş qaldıran xalqın daxili əzmkarlığı, milli azadlıq arzuları və fədakar mübarizəsi dayanır. Müəllif, vətən torpağının azadlığı uğrunda silaha sarılan, lakin hərəkatın süqutundan və amansız təqiblərdən sonra da ruhdan düşməyən qeyrətli oğul və qızlarımızın ümumiləşdirilmiş bədii portretini yaradır. Hekayəyə adını verən "xəncər" sadəcə bir silah deyil; o, rəmzi mənada xalqın heç vaxt sınmayan qürurunu, əyilməz iradəsini, qorxmazlığını və hər an düşmənə zərbə vurmağa hazır olan mübarizlik ruhunu simvolizə edir. İlyas Əfəndiyev özünəməxsus lirik-psixoloji və realist üslubu ilə tarixin keşməkeşli bir dövründə cənublu soydaşlarımızın çəkdiyi iztirabları, vətən sevgisini və milli birlik ideyasını kəskin bədii lövhələrlə oxucuya çatdırır.