Əsərdə Sankt-Peterburqda kasıb bir həyat tərzi keçirərək yaşayan bir qızın həyatından danışılır. Yetim qalan bu qız daha sonra varlı bir ailə tərəfindən övladlığa götürülür. Ögey bacısı Katya ilə tanış olduqdan sonra onu sevməyə başlayır. Lakin bir gün Katya valideyn­lərinin təkidi ilə Moskvanı tərk etmək məcburiyyətində qalır və qarşıdakı 8 il ərzində Netoçka Katyanın böyük bacısı ilə yaşamağa məcbur olur. Get-gedə Katyanın bacısı Netoçka üçün ana rolunu oynayır. Əsər bu iki qız yenidən görüşmədən gözlənilmədən sona çatır.

Cozef Redyard Kiplinqin “Mauqli” romanında cəngəllikdə heyvanlar arasında böyüyən hindli uşağın başına gələn macəralardan bəhs olunur. Ailəsini itirib cəngəllikdə təkbaşına qalan balaca oğlanı canavarlar sürüyə qəbul edirlər. Heyvanlar ona Mauqli adı verirlər. Canavar – Akela, Ayı – Balu, Bəbir – Bagira, İlan – Kaa və başqaları uşağın qayğısına qalır, mürəkkəb cəngəllik qanunlarını ona başa salırlar. Mauqli heyvanların himayəsi altında böyüyüb güclü, ağıllı bir gənc olur və qardaşlarının qayğısını çəkmək, onları qorumaq üçün sürüyə başçılıq etmək məsuliyyətini öz üzərinə götürür.

Romanda gənc, cürətli və sədaqətli şotlandiyalı Kventin Dorvardın qazanc və dolanışıq dalınca Fransaya səfər edərkən başına gələn macəralardan danışılır. Kventin istəmədiyi halda, məcburən öz vətənini tərk etməli olur. Çünki o dövrdə Avropa ölkələrinin hər birində tez-tez qanlı ara müharibələri baş verirdi. Belə müharibələrdən birində onun bütün ailəsi həlak olmuşdur.

Yazılan vaxt (1970) kitabın çapından 18 nǝşriyyat imtina etmişdi, yalnız bir nǝş- riyyatın tǝrǝddüdlǝ çap etmǝsindǝn qısa müddǝt sonra isǝ kitab bir milyon ǝdǝd satılmışdı. Daha sonra sürǝtlǝ dünya dillǝrinǝ tǝrcümǝ edilǝn kitab beynǝlxalq bestsellerǝ çevrildi. Tǝsadüfi deyil ki, bu ǝsǝr “oxunulması vacib olan kitab- lar” siyahılarında ön sıralarda yer alır. Müǝllif Riçard Bax istedadlı miniatür rǝssam kimi, az sözlǝ çox dǝyǝrli vǝ vaxt keçdikcǝ bu dǝyǝri artan bir ǝsǝr meydana çıxarmaǧı bacarıb. Bu kitab bir Qaǧayının mübarizǝ hekayǝsidir; mǝhdudiyyǝtlǝrlǝ, “olmaz”larla barışmayan, yalnız yemǝk üçün uçmaq istǝmǝyǝn, daim yüksǝklǝrǝ can atan vǝ nǝhayǝt buna nail olan bir Qaǧayının, hǝm dǝ hǝr birimizin daxilindǝ yaşayan gerçǝk Qaǧayının.

“Şahzadə və dilənçi” romanı iki damcı su kimi bir-birinə bən­zə­yən oğlanların – ingilis şahzadəsi Eduard Tyudorun və balaca di­lən­çi Tom Kentin qeyri-adi taleyi haqqında qəribə bir macəradır. Tə­sadüf nəticəsində bu oğlanlar rollarını dəyişirlər. Dilənçi oğlan kral, kral isə dilənçi olur. Bu zaman bir tərəfdən nağıl, digər tərəf­dən isə tarixi pamfletdir. Bəzi ədəbiyyatşünasların fikrincə, roman cəmiyyətdə ədalətsizliyi satirik şəkildə ifşa etmək məqsədilə ya­zıl­mışdır. “Şahzadə və dilənçi” romanının oxumaqla hədsiz zövq alacaq, mənəvi dünyanızı zənginləşdirəcəksiniz.