Sovet ədəbiyyatının parlaq nümayəndələrindən biri olan Çingiz Aytmatovun ilk böyük uğuru hesab edilən “Cəmilə” povesti, sevgi, azadlıq və insan mənəviyyatı haqqında dərin və poetik bir əsərdir. Kənd qızının – Cəmilənin cəmiyyətin qəliblərinə qarşı çıxaraq ürəyinin səsinə qulaq asması, oxucunu əxlaq, azad seçim və həqiqi sevgi barədə düşünməyə vadar edir. Aytmatovun incə müşahidə qabiliyyəti və təsirli dili, bu sadə görünən hekayəni universal və zamansız bir sənət əsərinə çevirir. “Cəmilə” – ürəkdən gələn səmimi bir etiraf, bir qadının öz xoşbəxtliyi uğrunda apardığı səssiz mübarizənin dastanıdır.

"Kreyser sonatası” əsərində hadisələr bir qatar səyahətinin təsviri ilə başlayır. Əsərin qəhrəmanı Pozdnışev qatarda olan sərnişinlərin sevgi haqqındakı ümumi söhbətinə qarışır. Özünün gənc qayğısız illərindəki əyləncələrindən, qadınların geyimlərinin kişi istəklərini əldə etmək üçün nəzərdə tutulduğundan, onları ehtiras aləti kimi gördüyünü və eyni zamanda bununla da kişilərə hökm etdiklərini dilə gətirir. Povestin daha sonrakı hissələrində Pozdnışev Tolstoyun haqqında heç bəhs etmədiyi bir sərnişinə həyat hekayəsini danışması ilə davam edir.

Dahi Hüqonun ölməz əsəri: “Səfillər”. Başqa bir dahi - Lev Tolstoy onu “fransız ədəbiyyatının ən yaxşı romanı” adlandırmışdı. Bu şah əsər ədibin sahilsiz kədərinin ayrılmaz parçasıdır. Demək olar, bütün dünya dillərinə tərcümə olunaraq müəllifinə əbədi şöhrət qazandırıb. Hamı üçün yazılıb “Səfillər”. O bu gün də qapıları ərklə döyür. Çünki istənilən insana mənəvi zənginlik qazandırmaq qüdrətinə malikdir. Əgər “Səfillər” olmasaydı, dünya ədəbiyyatı həqiqətən də xeyli yoxsul görünərdi.

Xəritədə müxtəlif işarələr var idi. Qırmızı mürəkkəblə yazılmış üç xaç işarəsindən biri adanın şimalında, biri isə cənub-qərbində idi. Üçüncü xaç işarəsinin yanında isə aydın, xırda hərflərlə bu sözlər yazılmışdı: “Dəfinənin əsas hissəsi buradadır” Dostlarımın qəribə sirli hərəkətlərindən baş aça bilmirdim. Istehkamı tərk etmişdilər, xəritəni quldurlara vermişdilər. Həkimin Silverə dediyi “Dəfinənin yerini tapanda qışqırığınız adaya səs salacaq” sözləri nə deməkdir?

Anton Çexovun 1896-cı ildə yazılmış dörd­pərdəli “Qağayı” komediyasının personajları, əsasən, ziyalılar, yazıçılar, həkimlər və digər ailələrdən olan savadlı qızlardır. Burada fövqəladə ideal insan olmadığı kimi, mənfi tiplər də yoxdur. Hərənin özünə görə həm müsbət, həm də mənfi cəhətləri var. Hərə də bir cür bədbəxtdir.