Paxıl Musiqiçi

Şan-şöhrətinin zirvəsində həyatının çiçəkləndiyi bir dövrü yaşayan və son dərəcə paxıl insan olan bəstəkar Auqusto Qorca bir axşam öz məhəllələrində tək-tənha gəzişərkən hansısa böyük evdən gələn fortepiano səslərini eşitdi. Auqusto Qorca ayaq saxladı. Bu müasir, ancaq nə onun, nə də həmkarlarının bəstələdiklərinə bənzəməyən fərqli bir musiqi idi; buna oxşar bir şeyi o heç vaxt eşitməmişdi. Dərhal heç ayırd da etmək olmurdu ki, bu ciddimi, yoxsa yüngülmü musiqidir; o, özünün bir qədər sadəliyi ilə bəzi xalq təranələrini xatırlatsa da, onda acı bir istehza duyulur, sanki zarafatla səslənsə də, daxilindəki sarsılmaz inamdan xəbər verirdi. Ancaq Qorca, hər şeydən öncə, - bu musiqinin dəst-xəttindən heyrətə gəldi. O, harmoniyanın bütün köhnə qayda-qanunlarından azad idi, bəzən sərt və inadlı olsa da, eyni zamanda, ən kamil ifadə səviyyəsinə yüksəlirdi.

Küp

Hadisələr Siciliyada baş verir. Varlı torpaq sahibi Don Lollo çox böyük və bahalı bir küp (zeytun yağı saxlamaq üçün qab) alır. Bir gün küp çatlayır və Don Lollo onu təmir etdirmək qərarına gəlir. Küpü düzəltmək üçün məşhur usta Zi Dima çağırılır. O, özünün xüsusi üsulu ilə küpü həm yapışdırır, həm də dəmir halqalarla möhkəmləndirir. Lakin təmir zamanı usta küpün içinə girir və işini bitirdikdən sonra oradan çıxa bilmir. Küp təmir olunub, amma ustanı çıxarmaq üçün onu yenidən sındırmaq lazımdır. Don Lollo bahalı küpünün qırılmasını istəmir, usta isə içəridə qalmaq niyyətində deyil. Beləcə, ikisi arasında gülməli, amma eyni zamanda düşündürücü mübahisə yaranır.

Dostlar

Hekayədə Buzzatiyə xas olan o məşhur "sehrli realizm" havası hakimdir. Atmosfer həm qaranlıq və qəribə, həm də çox sakit və realdır. Ölümün soyuqluğu ilə köhnə dostluğun istiliyi bir-birinə qarışır. Müəllif oxucuda qorxu deyil, daha çox insanın çarəsizliyi qarşısında yaranan dərin bir kədər və sual dolu bir boşluq hissi yaradır.

İnsanın böyüklüyü

Keşikçilər zülmətə bürünmüş zindan qapısını açıb, bəstəboy, saqqallı bir qocanı içəri itələyərkən, artıq hava qaraldığından göz-gözü görmürdü. Qocanın ağappaq saqqalı elə bil, özündən də böyük idi. Ondan bu usandırıcı, yarıqaranlıq karserə zəif işıq süzülür, bu isə içəridəki dustaqlarda müəyyən təəssüratlar oyadırdı. Ancaq qaranlıq olduğundan, qoca bu mağaraya bənzər zindan çalasında ondan başqa da kimlərinsə olduğunu görə bilmirdi, buna görə də soruşdu: — Burada kimsə var? Cavab əvəzinə gülüş və amiranə donqultular eşitdi. Sonra hamı tərəfindən qəbul olunmuş qayda-qanuna əsasən, hər kəs özünü təqdim etməyə başladı.

Romolo və Remo

Hekayədə hadisələr İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı Romada cərəyan edir. Əsərin mərkəzində yoxsulluq, aclıq və insanların sağ qalmaq mübarizəsi dayanır. Baş qəhrəman çox acdır və pulu yoxdur. O, köhnə dostu Romulun işlətdiyi yeməkxanaya gedib, orada dostluqlarına güvənərək pulsuz yemək yeməyi planlaşdırır. Yeməkxanaya çatdıqda qəhrəman görür ki, dostu Romulun vəziyyəti ondan da betərdir. Romul, arvadı və uşaqları dərin bir yoxsulluq və daxili münaqişə içindədirlər. Hətta bir tikə çörək üstündə ailədə böyük dava düşür.