Abelardo Kastilyo XX əsr Argentina ədəbiyyatının əsas nümayəndələrindən biri hesab olunur. O, bir çox dillərə tərcümə olunmuş çoxsaylı romanların, hekayələrin və esselərin müəllifidir. Həmçinin “ El Escarabajo de Oro” və “El Ornitorrinco” ədəbi jurnalların ərsəyə gəlməsində yaxından iştirak edib. Abelardo Kastilyo fəaliyyəti ərzində bir sıra milli və beynəlxalq mükafatlara layiq görülüb. Bunların arasında UNESCO-nun “Beynəlxalq Müasir Yazıçılar Mükafatı”, “Konex” mükafatı, “Milli Ədəbiyyat Mükafatı” var.
Aybolit və Timsah
Doktorun yaşadığı şәһәrdә bir sirk var idi, һәmin sirkdә böyük bir Timsaһ saxlanılırdı. Onu tamaşaçılara pul ilә göstәrirdilәr. Timsaһın dişlәri ağrıdığı üçün doktor Aybolitin yanına müalicәyә gәlmişdi. Doktor ona qәribә dәrmandan verәn kimi Timsaһın dişlәrinin ağrısı kәsildi. —Bura әcәb yaxşıdır!—deyә Timsaһ dillәndi vә әtrafa baxaraq dodaqlarını yaladı.—Nә çox dovşanlarınız, quşlarınız, siçanlarınız var! Hamısı da kök vә lәzzәtlidir! İcazә verin, һәmişәlik sizdә qalım. Sirk saһibinin yanına qayıtmaq istәmirәm. O mәni pis yedirir, döyür, incidir.
Kopenhagen pişikləri
Heyif ki, sənə Kopenhagen pişiyi göndərə bilmirəm. Çünki Kopenhagendə pişik yoxdur. Orda çoxlu-çoxlu balıq və velosiped var, amma pişik yoxdur. Burda heç polis də yoxdur. Bütün polislər gününü evdə, çarpayıda keçirdir. Onlar səhərdən axşama qədər böyük Danimarka siqarları çəkib ayran içirlər. Qırmızı geyimli çoxlu-çoxlu oğlanlar bütün günü velosipedlə teleqram, məktub və açıqca daşıyır. Bunlar yolu keçmək istəyən qarıların və çoxlu şirniyyat üçün evə yazan uşaqların, bir də Ay haqqında nəsə öyrənmək istəyən qızların polislərə yazdığı məktublardır.
Gilənar çiçəkləri və fleyta
“Hər il gilənar ağacı çiçəklərini töküb yarpaqlayanda bu hadisəni xatırlayıram...” – deyə qoca qarı söhbətə başlayır: - Otuz beş il əvvəl, atam hələ sağ idi. Atam, mən və kiçik bacım birlikdə yaşayırdıq. Anam yeddi il qabaq, on üç yaşım yenicə tamam olanda ölmüşdü. Mənim on səkkiz, bacımın on altı yaşı olanda atamı dənizin sahilindəki Sirosita şəhər məktəbinə direktor təyin elədilər, ailəmiz ora köçdü. Münasib bir ev tapa bilmədik və məbədin arxasında, dağın ətəyində qərar tutmuş tənha binada iki otaq kirayələdik. Orada altı il yaşadıq, sonra atamı Masueyə təyin elədilər. Masuedə iyirmi beş yaşımın tamamında ailə qurdum. O zamanlar üçün bu, gecikmiş nikah sayılırdı. Mən gənc yaşımda anasız qalmışdım. Özünü bütünlüklə işinə həsr eləmiş atam məişət məsələlərindən uzaq idi və mən olmasaydım, bəlkə də ailəmiz dağılardı. Bunu çox yaxşı başa düşdüyümdən, bütün evlilik təkliflərinə rədd cavabı verirdim. Heç olmasa, bacım sağlam olsaydı... Amma, təəssüf ki, mənə qəti bənzəməyən bu gözəl, ağıllı, uzun saçları olan qız həmişə xəstə olurdu. Sirositaya köçəndən iki il sonra o öldü. Onda mənim iyirmi, onun on səkkiz yaşı vardı. Mən elə həmin dövrdən danışmaq istəyirəm.
Yolları haçalanan bağça
Xorxe Françisco İsidor Luis Borxes Akevedo 24 avqust 1899-cu ildə Buanes Ayresdə doğulmuşdur. Sehirli gerçəklik (Magic realism) axımının öncüllərindəndir və sürrealist yazıları ilə məşhurdur. Ən məşhur əsərləri Ficciones (1944) və Alef (1949) yuxular, labirintlər, kitabxanalar, güzgülər, heyvanlar, uydurulmuş yazıçılar, din və Allah haqqında mövzuların yer aldığı qısa hekayələrdən ibarətdir. Onun işləri 19-cu əsrin realist/naturalist ənənələrinə qarşı çıxan elmi-kütləvi və sehirli reallıq kimi axımlara öz töhfəsini vermişdir. Alimlər düşünürlər ki Borxesin korluğu ona yenilikçi ədəbi simvolları təsəvvürlləri vasitəsilə yaratmağa kömək etmişdi. 1914-cü ildə onun ailəsi Borxesin orta məktəbə getdiyi və Cenevrə Kollecindən bakalavr dərəcəsi aldığı İsveçrəyə köçür. Ailə İspaniyada qalmaq daxil olmaqla Avropanı gəzir. 1921-ci ildə Argentinaya qayıtdıqdan sonra Borxes şeir və esselərini sürrealist ədəbiyyat jurnallarında çap etdirməyə başlayır.