"Üçatlan" romanının qəhrəmanı, adı Ərşad kimi qeyd olunan Qayıbov Rəşid Mehti oğlu 1895-ci ildə Kürdmahmudlu kəndində anadan olmuşdur. Atası Mehti Cənubi Azərbaycanda yaşamışdır. Bir gün Mehti yaşlı bir kişinin oturub ağladığını görür. Soruşduqda kişi fars əyalət başçısı Rəhim xanın bacısı oğlunun onun qızını zorladığını deyir. Buna dözməyən Mehti atı minərək Rəhim xanın evinə gedir və Rəhim xanı səsləyərək onu və bacısı oğlunu güllələyərək öldürür. Bundan sonra Mehti qardaşı qaçaq Kərbalayi Əsədlə birlikdə Araz çayını keçərək indiki Füzuli rayon Kürdmahmudlu kəndinə gəlirlər.

Əsərdə baş verən hadisələr sadə kənd mühitində cərəyan edir. Kənddə guya bomba tapılması ilə bağlı yayılan şayiə bütün sakinlərin həyatını alt-üst edir. İnsanların gündəlik fəaliyyəti, bir-biri ilə münasibəti, qərarları bu qorxu və ajiotajın təsiri altında köklü şəkildə dəyişir. Haqverdiyev, satirik və bəzən ironik dillə, xalqın savadsızlıq və məlumat çatışmazlığı səbəbindən necə tez bir şəkildə çaşqınlığa və panikaya düşdüyünü göstərir. “Bomba” hekayəsində sadəcə bir hadisənin təsviri yox, bütövlükdə cəmiyyətin bədii-sosioloji təhlili verilir.

Hitlerin yəhudilərə qarşı amansız rəftarı sərhəd tanımır. Auşvits yəhudilərlə dolub. İki dostun ürək parçalayan hekayətidir bu roman. Dostların biri Auşvits rejiminə nəzarət edən komandanın oğlu, digəri isə həbsxanada qəddar işgəncələrə məruz qalan yəhudi ailəsinin üzvü... Onların öz dünyası var, öz oyunları, öz məşğuliyyətləri, heç zaman ağıllarına gəlməyən dəhşətli bir sonluğun astanasında əyləncə axtarışındadırlar. Uşaq məsumluğu onları qaz kamerasının ağzına qədər dartıb gətirir...

“Yad qadının məktubu” Ştefan Svayqın ən məşhur novellalarından biridir. Əsərdə məşhur romançı R. tanımadığı, bəlkə də xatırlamadığı yad bir qadından məktub alır. Məktubu oxuduqca məlum olur ki, bu qadın bütün ömrü boyu yalnız onu sevib. Qadın həyatda R. ilə qarşılaşdığı bütün məqamları xırdalığına kimi təsvir edir.

Dünyada ən nüfuzlu mükafatı təsis etmiş Alfred Nobel bir bilim adamı kimi tarixin yaddaşında dinamitin ixtiraçısı kimi qalmışdır. O bu ixtirasını 1867-ci ildə patentləşdirmişdi. Düşünürdü ki, dinamit tunellərin və yolların çəkilməsi üçün əvəzsiz partlayıcı vasitə olacaq. Lakin tezliklə dinamit həm də müharibələrdə kütləvi qırğın silahına çevrildi... Öz dövrünün ən zəngin və məşhur iş adamlarından olan Alfredin xarakteri necə olub? Onun elm və biznesdəki misilsiz nailiyyətləri keçdiyi həyat yolunun labüd nəticəsi idi, yoxsa?..