Görkəmli alman yazıçısı Ştefan Svayqın əsərlərini oxuculara sevdirən müəllifin insan təbiətinə dərindən bələdliyi və onu böyük ustalıqla təsvir etmək bacarığıdır. Bu onun Qorxu əsərində xüsusilə aydın sezilir. Hər şey hüzurlu, firavan həyat sürən frau İrenenin 8 illik evliliyindən və burjua dünya­­­sının yeknəsəqliyindən sıxılaraq gənc piano­çu oğlanla eşq macərasına atılma­sın­dan başlayır. Lakin bu gizli münasibətdən xəbər tutan və özünü oğlanın sevgilisi kimi təqdim edən bir qadın onu şantaj etməyə başlayınca hadisələrin gedişatı tamamilə dəyişir.

Ştefan Svayqın ən məşhur novellası “Şahmat” insan şüurunun siyasi təzyiq ucbatından necə haçalandığını, ikiləşməyə məruz qaldığını açıq-aşkar göstərən və insanı dərindən sarsıdan bənzərsiz əsərdir. Usta yazıçı bu kiçikhəcmli əsərdə XX əsr Avropa mədəniyyətinin süquta uğradığını – Hitleri simvolizə edən Çentoviç kimi küt, lovğa bir adamın şahmat üzrə dünya çempionu olması – və ümumilikdə həmin dövrdə dünyada hökm sürən müharibə və zorakılıq ab-havasını – Doktor B.-nin amansız şəkildə təcrid edilərək dəliyə çevrilməsi – mahiranə şəkildə əks etdirir. Dünya ədəbiyyatının, bəlkə də, ən vahiməli və başgicəlləndirici səhnələrindən biri Doktor B.-nin, şahmatla zəhərlənmiş dünyasında keçirdiyi hisslərdir. Burada oxucu, insanın təcridedilmə nəticəsində hansı iztirablar yaşadığını, “heçliyə” düşdüyünü, faşizmin nəinki insanları kütləvi şəkildə qırdığını, bundan da betəri, insanı mənəvi cəhətdən işgəncəyə məruz qoyduğunu beyninin bütün hüceyrələrinə qədər hiss edir.

Ömrünün 17 ilini əsir olaraq keçirən, lakin hətta xacə edilsə belə, ruhdan düşməyən, mütaliə və müşahidə qabiliyyəti sayəsində özünü güclü lider kimi formalaşdıran bir şəxsiyyət. Uzun və gərgin mübarizədən sonra yeni bir dövlətin əsasını qoyan, bununla da böyük bir coğrafiyada xalqların taleyini, tarixin gedişatını dəyişən ziddiyyətlərlə dolu hökmdar. Söhbət Qacar dövlətinin qurucusu və ilk başçısı Ağa Məhəmməd şah Qacardan gedir. Tanınmış tarixçi Əkbər Nəcəfin (1975) qələmə aldığı bu kitabda siz Ağa Məhəmməd şahın həyat yolu barədə yeni və maraqlı faktlarla tanış olacaq, onun şəxsiyyəti barədə diqqətçəkən mülahizələr oxuyacaqsınız.

Ömrünün 17 ilini əsir olaraq keçirən, lakin hətta xacə edilsə belə, ruhdan düşməyən, mütaliə və müşahidə qabiliyyəti sayəsində özünü güclü lider kimi formalaşdıran bir şəxsiyyət. Uzun və gərgin mübarizədən sonra yeni bir dövlətin əsasını qoyan, bununla da böyük bir coğrafiyada xalqların taleyini, tarixin gedişatını dəyişən ziddiyyətlərlə dolu hökmdar. Söhbət Qacar dövlətinin qurucusu və ilk başçısı Ağa Məhəmməd şah Qacardan gedir. Tanınmış tarixçi Əkbər Nəcəfin (1975) qələmə aldığı bu kitabda siz Ağa Məhəmməd şahın həyat yolu barədə yeni və maraqlı faktlarla tanış olacaq, onun şəxsiyyəti barədə diqqətçəkən mülahizələr oxuyacaqsınız.

Bizə çox da yad olmayan rus ədəbiyyatı özün­də “artıq adam”ın bütöv nəslinin izlərini da­şımaqdadır: Puşkinin Yevgeni Onegini, Ler­mon­­tovun Peçarini, Qonçarovun Oblomovu, Tur­genevin Bazarovu və nəhayət ən amansız ifa­­dəsiylə Dostoyevskinin adsız yeraltı adamı. “Ar­tıq adam”lar, bizə içimizdəki ziddiyyəti xatır­ladır. Onlar dövrlərinin, nə edəcəyini bilmədən çaşıb qalmış qeyri-qanuni övladları, həyatı seyr etməklə kifayətlənib hərəkətə keçməyən, lakin bəlkə də seyr edə-edə yola çıxan qəzəbli anti­qəh­rəmanlarıdır. Beləliklə, Turgenyev, “Artıq adamın gündəliyi”ndə bizi ziddiyyətli xarakterlərin doğuluşuna (kökünə) aparıb çıxarır.