"Qraminyanın sevgilisi" hekayəsi İtaliyanın Siciliya kəndində yaşayan gözəl və varlı bir qız olan Peppanın, bölgədə hamının qorxduğu qanunsuz quldur Qraminyaya qarşı qarşısıalınmaz bir ehtirasa qapılmasından bəhs edir. Peppa öz toyuna sayılı günlər qalmış varlı nişanlısı Finunu, ailəsini və rahat həyatını geridə qoyaraq, heç vaxt üzünü görmədiyi bu quldurun ardınca dağlara qaçır. O, ac-susuz qalaraq, təqiblərdən gizlənərək Qraminyanın yanında hər cür çətinliyə qatlanır və onun sadiq köməkçisinə çevrilir. Lakin bu kor-koranə sevgi çox çəkmir; hüquq-mühafizə orqanları ilə baş verən qanlı atışmada Qraminya yaralanaraq əsir düşür, Peppa isə ağır yaralı halda kəndə, anasının yanına qayıdır. Cəmiyyət tərəfindən rədd edilən, anasını itirən və hər kəs tərəfindən tərk edilən Peppa, ömrünün qalan hissəsini sevgilisinin saxlanıldığı həbsxananın yaxınlığında, əsgərlərin paltarlarını yuyaraq acınacaqlı bir fədakarlıqla başa vurur.

Azərbaycan nəsrinin görkəmli nümayəndəsi, Xalq yazıçısı Sabir Əhmədlinin "Giliz xəzəli" hekayəsi, müharibənin geridə qoyduğu acıları, insan mənəviyyatının sarsıntılarını və torpaq uğrunda canından keçənlərin xatirəsini rəmzi bir dillə canlandırır. Əsər, adından da göründüyü kimi, tökülən gilizləri (güllə qabıqlarını) payızda ağaclardan tökülən xəzəllərə (saralmış yarpaqlara) bənzədərək, təbiətin və insanın eyni vaxtda məruz qaldığı amansız qırğını psixoloji çalarlarla təsvir edir. Yazıçı fəlakətlərin bürüdüyü reallıqda mənəvi dəyərlərini itirməməyə çalışan, şəhidlərinin və itirilmiş yurdunun ağrısını daxilində daşıyan sadə insanların sarsıntısını mərkəzə gətirir. Realist olduğu qədər də dərin simvollarla zəngin olan bu hekayədə müəllif, cəmiyyətin daxili təlatümlərini, müharibəyə və ədalətsizliyə qarşı fərdi etirazı, habelə itkilərə baxmayaraq mənəvi köklərə bağlılığın vacibliyini ustadca vurğulayır

Migel de Servantesin dünya ədəbiyyatının ilk müasir romanı hesab olunan "Don Kixot" əsəri, cəngavərlik romanları oxumaqdan ağlını itirən və özünü orta əsrlərin gəzərgi cəngavəri elan edən yaşlı ispan zadəganı Alonso Kixanonun macəralarından bəhs edir. Özünə "Don Kixot" adını qoyan qəhrəman, köhnə bir zireh geyinərək, arıq atı Rosinantın belində dünyada ədaləti bərpa etmək, məzlumları qorumaq və xəyalında canlandırdığı "gözəllər gözəli" Dulsineya del Tobosonun sevgisini qazanmaq üçün yola düşür. Bu səyahətdə ona reallığı təmsil edən, sadəlövh, lakin sadiq kəndli Sanço Pansa daxıl olaraq yoldaşlıq edir. Don Kixotun xəyal gücü reallığı tamamilə təhrif etdiyi üçün o, yel dəyirmanlarını nəhəng canavarlar, qoyun sürülərini düşmən orduları, kasıb karvansaraları isə möhtəşəm qalalar kimi görür və onlara qarşı amansız, lakin gülünc mübarizəyə başlayır. Servantes bu romanda parlaq bir satira və yumor vasitəsilə dövrünün cəngavərlik idealizmini tənqid edərkən, eyni zamanda idealizmlə realizmin, xəyalla həqiqətin toqquşmasını ustadca təsvir edir və bəşəriyyətə "Donkixotluq" kimi fundamental bir fəlsəfi anlayış bəxş edir.

Səbahəddin Alinin dünyaca məşhur "Xəz Paltolu Madonna" romanı, daxili dünyası zəngin, lakin cəmiyyət tərəfindən sıxışdırılmış, səssiz və passiv bir insan kimi görünən Raif Əfəndinin həyatından və onun Almaniyada yaşadığı unudulmaz, böyük sevgisindən bəhs edir. Hekayə, Raif Əfəndinin iş yoldaşı tərəfindən onun ölümündən əvvəl tapılan gizli gündəliyin oxunması ilə başlayır. Bu gündəlik vasitəsilə oxucu Raif Əfəndinin 1920-ci illərdə atasının istəyi ilə sabun istehsalını öyrənmək üçün getdiyi Berlin şəhərinə səyahət edir. Raif Berlində bir sənət qalereyasını gəzərkən, "Xəz paltolu madonna" adlı bir avtoportretə aşiq olur və çox keçmədən bu tablonun müəllifi olan yəhudi mənşəli rəssam Mariya Puder ilə tanış olur. İki yalnız və cəmiyyətə yadlaşmış ruhun arasında dərin, mənəvi və təmənnasız bir sevgi bağı formalaşır; lakin Raif Türkiyəyə qayıtmalı olduqda taleyin amansızlığı, ayrılıqlar və yanlış anlaşılmalar bu böyük eşqi faciəvi bir sonluğa sürükləyir. Səbahəddin Ali bu romanda insanın daxili dünyasının mürəkkəbliyini, tənhalığı və cəmiyyətin fərd üzərindəki boğucu təsirini ustadca təsvir edərək, oxucuya hər bir insanın görünən tərəfinin arxasında gizli və dərin bir hekayənin yatdığını xatırladır.

Səbahəddin Alinin dünyaca məşhur "Xəz Paltolu Madonna" romanı, daxili dünyası zəngin, lakin cəmiyyət tərəfindən sıxışdırılmış, səssiz və passiv bir insan kimi görünən Raif Əfəndinin həyatından və onun Almaniyada yaşadığı unudulmaz, böyük sevgisindən bəhs edir. Hekayə, Raif Əfəndinin iş yoldaşı tərəfindən onun ölümündən əvvəl tapılan gizli gündəliyin oxunması ilə başlayır. Bu gündəlik vasitəsilə oxucu Raif Əfəndinin 1920-ci illərdə atasının istəyi ilə sabun istehsalını öyrənmək üçün getdiyi Berlin şəhərinə səyahət edir. Raif Berlində bir sənət qalereyasını gəzərkən, "Xəz paltolu madonna" adlı bir avtoportretə aşiq olur və çox keçmədən bu tablonun müəllifi olan yəhudi mənşəli rəssam Mariya Puder ilə tanış olur. İki yalnız və cəmiyyətə yadlaşmış ruhun arasında dərin, mənəvi və təmənnasız bir sevgi bağı formalaşır; lakin Raif Türkiyəyə qayıtmalı olduqda taleyin amansızlığı, ayrılıqlar və yanlış anlaşılmalar bu böyük eşqi faciəvi bir sonluğa sürükləyir. Səbahəddin Ali bu romanda insanın daxili dünyasının mürəkkəbliyini, tənhalığı və cəmiyyətin fərd üzərindəki boğucu təsirini ustadca təsvir edərək, oxucuya hər bir insanın görünən tərəfinin arxasında gizli və dərin bir hekayənin yatdığını xatırladır.