“Ole Lukoye” — Hans Kristian Andersenin ən poetik və təsirli nağıllarından biridir. Bu əsərdə Andersen yuxu, uşaq xəyalları və təxəyyülün sehrini bədii şəkildə təsvir edir. Nağılın qəhrəmanı Ole Lukoye (bəzi tərcümələrdə “Yuxu baba” və ya “Yuxu gətirən”) adlı sehrli bir varlıqdır. O, hər axşam uşaqların yanına gəlir, onlara gözlərinə süd kimi yumşaq toz səpir və yuxular aləminə aparır. Ole Lukoye-nin iki çətiri var: Birincisi, bəzəkli və parlaqdır – o, bu çətiri yaxşı uşaqların başı üzərində açır və onlara gözəl, xoş yuxular göstərir. İkincisi, sadə və boz çətirdir – o, bunu pis və tərbiyəsiz uşaqların üzərində açır, onlar isə heç bir yuxu görmürlər.

"Qızlar bulağı" romanı Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin yaradıcılığında xüsusi yer tutur. "Nağıl içində nağıl" motivini xatırladan əsər Çoponun həyatının üç fərqli dövrünü əhatə edir. Çopo bütün həyatı boyu sanki dönüb-dolaşıb "Qızlar bulağı" ətrafında fırlanır. Çoponun mühafizəkarlıqdan kənar, azad mühiti eyni zamanda Azərbaycan milli kimliyini ifadə edir. Y.V.Çəmənzəminlinin repressiya qurbanına çevrilməsinin əsas səbəblərindən biri kimi göstərilən bu roman günümüzdə də aktuallığını qoruyur.

qan-qadalı savaşlardan dönəcəm, qıra bilməz ümidimi güllələr. xoş müjdəli zəfərlərlə gələcəm, qalib kimi qayıdacam bir səhər. bir az döyüş xatirəsi – dumanlı, xoş gələcək, xoş ümidlər – bir qucaq. qızım üçün saman saçlı gəlincik oğlum üçün boş gilizdən oyuncaq.

Taxta qıçından canlı şam ağacıtək sarımtıl və bulanıq qatran süzülən Joaken Bonom içəri keçib, arxasınca qapını çəkdi. – Bir şey tapdın? – Yox. Şüşə gözündən həmişəki kimi sarımtıl və bulanıq maye süzülən arvadı Mençu Agirresabala əməlli-başlı hirsləndi. Arvadın gözünü doğmaca qardaşı Fermin hələ Bordoda ispan pandemiyası günlərində vurub çıxarmışdı. Qış mövsümləri Tuluzanı büsbütün qaramat basır. Hava tez qaraldığından qaz fənərləri elə axşamdanca yandırılır; uzaqlardan adamın qulağına atılmış uşaqların zığıltısını andıran şarmanka səsləri gəlir; kafelərin pəncərəsinə qırçınlı pərdələr çəkilir; fədakar qadınlarsa artıq heç nəyə yaramayan köhnə-kürüş məişət əşya­larını toplamaqçün dəridən-qabıqdan çıxırlar. Bir daha xatırladaq ki, Tuluza çox kədərli, çox cansıxıcı yerdi; belə yerlərdə isə, aydın məsələdir ki, adamın fikri də dağınıq olur – bir də gördün basıb əzdilər.

Nağıl porşelən (porcelain) dünyasında — yəni evdəki bir şkafın üstündə baş verir. Orada çoban qızı və bacatəmizləyən fiqurları bir-birini sevirlər. Onların sevgisi sakit, saf və uşaq təmizliyindədir. Amma bir gün qoca Çin imperatorunun heykəli (çoban qızının babası sayılır) qərar verir ki, çoban qızı kobud keçi fiquru ilə evlənməlidir. Çoban qızı bu evliliyi istəmir və bacatəmizləyənlə birlikdə qaçmağa qərar verir. Onlar evin içində gizlənirlər, divarlardan, soba borularından keçirlər, sanki başqa bir aləmə yol tapmağa çalışırlar. Ancaq çoban qızı qorxur — o, evdən çox uzağa getmək istəmir. Nəticədə geri dönürlər. Qayıdanda görürlər ki, qoca Çin imperatoru qırılıb, artıq onları evlənməyə məcbur edən yoxdur. Beləcə, onlar öz azad, sakit həyatlarına dönürlər.