2157-ci ilin tamamilə rəqəmsallaşmış dünyasında yaşayan on bir yaşlı Marci, dostu Tomminin çardaqdan tapdığı və kağız üzərinə çap olunmuş həqiqi, qədim bir kitabı heyrətlə vərəqləyərək keçmişin məktəb sistemini kəşf edir. Hər bir uşağın evdə təkbaşına, soyuq və mexaniki bir robot-müəllim qarşısında fərdi təhsil aldığı bu gələcəkdə, uşaqlar üçün keçmişdəki canlı məktəb binaları, insan müəllimlər və həmyaşıdların bir yerdə oxuyub oynaması inanılmaz bir nağıl kimi görünür. Robotlaşdırılmış dərslərin yeknəsəkliyindən sıxılan və tənhalıqdan bezən Marci, öz mexaniki müəlliminin qarşısında əyləşsə də, ağlı fırlanan ekranlarda deyil, köhnə kitabda yazılan uşaqların birgə keçirdiyi şən günlərdə qalır. Müəllif texnoloji inkişafın insanı necə tənhalaşdırdığını göstərərək, təhsildə ən vacib amilin rəqəmsal mükəmməllik deyil, insani ünsiyyət, dostluq və paylaşılan sevinc olduğunu bütöv bir bədii lövhə ilə sübut edir.

Gələcəyin texnoloji cəhətdən tamamilə tənzimlənmiş, hər şeyin dövlət nəzarətində və rəqəmsal intizamda olduğu bir dünyasında, baş qəhrəmanın köhnə eksponatlarla zəngin olan qəribə bir muzeyə yolu düşür. Bu muzey müasir və sterilləşmiş cəmiyyətin ritmindən tam fərqli olaraq, bəşəriyyətin unudulmuş emosiyalarını, xaotik keçmişini və azad fərdiyyətçilik izlərini qoruyub saxlayan gizli bir sığınacaq rolunu oynayır. Ziyarət zamanı eksponatların daşıdığı mənəvi dəyərlər və keçmişin canlı ruhu qəhrəmanın daxilində dərin bir ekzistensial oyanış yaradaraq, onun gələcək idealist sistemin gətirdiyi süni bərabərlik və soyuqluğu sorğulamasına səbəb olur. Sonda qəhrəman muzeydən ayrılsa da, daxilində artıq sistemin robotlaşdırdığı bir fərd kimi deyil, azad iradə və insani duyğuları yenidən kəşf etmiş fərqli bir insan olaraq öz köhnə həyatına tamamilə başqa bir baxışla geri dönür.

Bir səhər dünyadakı bütün insanların birdən-birə yox olması ilə tək qalan bir ailə — ata, ana və kiçik oğulları Cim, heç kimin mane ola bilməyəcəyi ucu-bucağı görünməyən bir "ömürlük məzuniyyətə" çıxırlar. Atanın vaxtilə arzuladığı bu mütləq səssizlik və təklik ilk başda onlara böyük bir azadlıq kimi görünsə də, boş qalmış şəhərlər, tərk edilmiş dəmir yolları və bəşəriyyətin izlərinin silinməsi tədricən ailədə dərin bir ekzistensial tənhalıq və qorxu yaradır. Hekayənin sonunda kiçik Cimin dəniz kənarında tapdığı şüşə qabın içindəki kağıza gizlicə "kaş hər şey yenidən əvvəlki kimi olaydı, insanlar geri qayıdaydı" arzusunu yazması ilə müəllif, bütün texnoloji və ictimai fəlakətlərinə baxmayaraq, insanın insansız yaşaya bilməyəcəyi və bəşəriyyətin bir-birinə möhtac olduğu həqiqətini bütöv bir bədii lövhə ilə çatdırır.

Qurbanın kənddə gözlənilmədən Əsədin yerinə briqadir təyin edilməsi və evə böyük bir hay-küylə, qürurla gəlməsi həyat yoldaşı Qəndəfi həm təəccübləndirir, həm də daxili bir narahatlığa salır. Bu gözlənilmədən gələn vəzifə dəyişikliyi kənd mühitindəki gizli, kəskin daxili münaqişələri, qısqanclıqları və insanlar arasındakı incikliyin pərdəarxasını üzə çıxarır. Müəllif zahiri bəzəklərdən qaçaraq, sadə kənd adamlarının vəzifə, nüfuz və mənəvi dəyərlər qarşısındakı psixoloji durumunu, səmimi duyğularını və xarakterlərin toqquşmasını bütöv bir bədii lövhə ilə usta şəkildə ifşa edir.

1921-ci ilin sovet Bakısında yeni mənzilə köçən müəllif, ev əşyalarını daşıtdırmaq üçün Hambalbazarına gedərək İrəvan kürdlərindən ibarət bir qrup fəhlə tutur. Şəhər küçələrində sovet quruluşunun təntənəli inqilabi şüarları və əsgər yürüşləri fonunda, ağır yük altında əzilən hamballardan biri yeni hökumətin onlara çörək verib-verməyəcəyini soruşur. Müəllifin "bu elə fəhlə-hambal hökumətidir" təsəllisinə qarşılıq, fəhlənin "hökumətin adını fəhlə qoyublar, amma yükü yenə bizim belimizdədir" cavabı yeni rejimin vəd etdiyi saxta bərabərliyi və şüarların arxasındakı acı reallığı ifşa edir. Əsərin sonunda zəhmət haqlarını alıb səssizcə geri dönən fəhlələrin bu obrazı, siyasi sistemlər dəyişsə də, cəmiyyətin ən aşağı təbəqəsinin acınacaqlı taleyinin və ağır güzəranının dəyişməz qaldığını bütöv bir bədii lövhə ilə sübut edir.