apısı daldan bağlı olan bir otağın içində dörd nəfər hökumət çörəyi yeməyə məhkum olmuşlar əyləşmişdilər.Biri N. qəzasının afət və bəlası, sabiq prokuror İvanov idi. İkincisi, haman qəzanın pristavı Əzrayıl bəy idi ki, onun adıyla analar uşaqlarını qorxudurdular. İki nəfər bazarda dalaşanda bir-birinə deyirdi. – Qardaşım, mənim canıma Əzrayıl bəy olmamısan? Nə istəyirsən məndən? İki yerdə qalanlar da neçə illərlə eli dəhşətdə saxlayan iki qardaş quldurlar idilər. Şəhərdə pristavdan savay keç kəsin əqrəbası yox idi. O idi ki onun evindən hər gün xörək gəlirdi. Pristav – xörəyinin çox olduğundan prokuroru da qonaq eləyirdi. Bəzi vaxtlar quldurlara da az-maz çatırdı.

Rusiyanın şimal yerlərinin payız aylarını hər кəs bir dəfə görmüş оlsa, belə güman edirəm ikinci payız fəslində məcbur оlmasa, о yerlərə getməz. Başına gələn başmaqçı оlar. Rusiya payızından nə çəkmişəm, оnu mən bilirəm. Оdur ki, əgər sentyabr ayında, ya оktyabrda mənim papağımı başımdan alıb Şimali Rusiyaya atalar, dalınca getmərəm. Bəlkə qоrоdоvоy qabağına qatıb aparalar. Bəzi vaxt yağış başlayanda bir həftə müttəsil yağır. Ta bir göz açıb iş görməyə macal vermir. Bir də görürsən, gözəl gün çıxıb, göyün üzündə bir damcı bulud yоx, tez sevinmiş durub havaya çıxırsan. Bir saatdan sоnra bilmirsən yağış adamın başına haradan tökülür.

Biri varımış, biri yox imiş. Bir tacir var imiş. Bunun gözünün ağıqarası bir oğlu var imiş. Bu oğlanı çox istərmiş. Bu tacirin dünya malı dövlətindən başqa üç qəribə şeyi də var imiş. Bunlardan biri papaqdan, biri zurnadan, o biri torbadan ibarət imiş. Hər kəs papağı başına qoysa idi, kimsə onu görəmməzdi. Hər kəs zurnanı çalsa idi, camahat hüzuruna cəm olub ona itaət edərdi, torbanı yerə qoysa idi, orası qızıl olardı. Bu tacir öləndə vəsiyyət edir ki, onın oğluna heç sənət öyrətməsinlər, çünki onsız da o qədər dövlət-mal qoymuş ki, oğlan ölənə kimi yesə təmam olmaz.

Hacı Rüstəm Təzəşəhərdə mötəbər və möhtərəm bir tacir idi. Onun həmişə şüarı bu idi: “Fürsət fövt eyləməz aqil, məgər nadan ola”. Ticarətə yeni qədəm qoyanlara nəsihəti bu idi: “Oğlum, qazancın azı, çoxu olmaz. Bir yerdə ki, qazanc yeri gördün, özünü at oraya. Deyirlər şərab alış-verişi haramdır. Boş sözdür. Bu hədisi ermənilər çıxarıblar ki, şərab alış-verişini öz əllərində saxlasınlar. Vaxta ki, şərab alış-verişində qazanc gördün, al sat! Mən özüm qoca kişi, Məkkəni, Mədinəni ziyarət etmiş və üzümü həcərüləsvədə sürtmüşəm. Vaxta ki, mən deyirəm, qəbul edin!”

Müəllimin əri vəzifəli bir adamdır, ancaq qadınına baxmır, sevmir. Onları sadəcə eyni soyad birləşdirir... Bir gün qəhrəman müəlliməsinə eşqini izhar edir, ərli qadınsa birmənalı şəkildə rədd edir onu. Oğlan çölə çıxır və bir azdan yadına düşür ki, Balzakın “Atılmış qadın” hekayəsinin qəhrəmanı rədd ediləndən sonra – eyni situasiyada geri qayıdıb sevdiyinə yenidən eşqini izhar edəndə, alınır. O da qayıdır və müəlliməsinə onsuz yaşaya bilməyəcəyini deyir. Müəllimə bu dəfə müsbət cavab verir....