Fazil İsgəndərin bu əsəri, Qafqaz adətlərinin və insan xarakterlərininmürəkkəbliyini çegemli Sandro əminin maraqlı dilindən oxucuya çatdırır.Hekayədə uzun illər dostluq edən iki ailə arasında qəfil baş verənamansız qan düşmənçiliyi və bu münaqişənin gətirdiyi bəlalar təsvir olunur.Münaqişənin barışıq şərti kimi yeniyetmə Həzrət qarşı tərəfə qul verilir.Gənc Həzrət düşmən ailənin həyətində ağır nökər həyatı yaşamağa başlayır.O, fiziki əziyyətlərə dözsə də, azadlıq eşqi və intiqam hissi heç sönmür.Sandro əmi isə hadisələrin gedişatını özünəməxsus fəlsəfi baxışla müşahidə edir.İllər keçdikcə qul və ağa arasındakı münasibətlər tamamilə psixoloji müstəviyə keçir.Həzrət öz insanlıq qürurunu qorumaq üçün hər fürsətdə gizli mübarizə aparır.Müəllif sovet ideologiyası fonunda dağlıların qədim mental dəyərlərini ironiya ilə tənqid edir.

Laymen Frenk Baumun "Oz ölkəsinin sehrbazı" romanı, balaca qızcığazDorotinin Kanzas çölündən sehrli bir dünyaya düşməsindən bəhs edir.Güclü qasırğa onun yaşadıqları kiçik evi iti Toto ilə birlikdə göyəqaldıraraq, fərqli nağıl qəhrəmanlarının məskəni olan Oz diyarına atır.Evinə qayıtmaq istəyən Doroti, bunun yalnız Zümrüd şəhərinin hökmdarıolan Böyük Sehrbazın köməkliyi ilə mümkün ola biləcəyini öyrənir.O, sarı kərpicli yolla səyahət edərkən özünə sadiq dostlar tapır:ağıl arzulayan Müqəvva, ürək istəyən Dəmir Odunçu və cəsarət axtaranQorxaq Şir daxili əskikliklərini tamamlamaq üçün ona qoşulurlar.Yol boyunca dostlar zalım cadugərlərlə və müxtəlif çətinliklərləmübarizə apararaq, əslində axtardıqları gücün daxillərində olduğunu anlayırlar.Böyük Sehrbazın saxtakar çıxmasına baxmayaraq, xeyirxah sehrbazındəstəyi ilə Doroti evə dönür, dostları isə arzularına qovuşurlar.Müəllif bu macəra fonunda dostluğun, fədakarlığın və evə olan sevginin gücünü göstərir.

Toni Morrisonun "Evə" romanı, Koreya müharibəsinin veteranı olan gəncFrenk Moninin irqçiliklə zəncirlənmiş Amerikaya qayıdışından bəhs edir.Müharibənin ağır psixoloji travmalarını və cəbhədə itirdiyi dostlarınınağrısını daşıyan Frenk, cəmiyyətdə özünə yer tapmaqda çətinlik çəkir.Lakin günlərin birində doğma bacısı Cinin ölümcül təhlükədə olduğunu,qəddar tibbi eksperimentlərə məruz qaldığını öyrənən gizli məktub alır.Bu xəbər onu daxili qorxularına qalib gələrək təcili yola düşməyə məcbur edir.O, bacısını xilas etmək üçün irqi ayrı-seçkiliyin hökm sürdüyü cənuba doğru,uşaqlıq illərinin keçdiyi və hər zaman nifrət etdiyi Lotus şəhərciyinə qayıdır.Bu səyahət həm bacısının fiziki, həm də özünün mənəvi xilası yoluna çevrilir.Yazıçı əsərdə müharibənin dəhşətlərini qara dərili insanların yaşadıqlarısosial ədalətsizliklər, amansızlıqlar və hüquqsuzluqlar fonunda təqdim edir.Frenk keçmişin kabusları ilə üzləşərək ailə bağlarının gücünü yenidən kəşf edir.Sonda qəhrəmanlar Lotusda həm bir-birlərinə sığınır, həm də gerçək evi tapırlar.

Prof. Dr. Mustafa Çolakın "Ənvər Paşa" əsəri, Osmanlı İmperiyasının son dövrünün ən ziddiyyətli liderinin həyatını və fəaliyyətini sənədli əsaslarla tədqiq edir. Kitabda İttihad və Tərəqqi dövrü, I Dünya Müharibəsi, Qafqaz İslam Ordusu və Ənvər Paşanın Türkistan mübarizəsi işıqlandırılır. Almaniya arxivlərinə əsaslanan əsər, paşanın həm hərbi-siyasi rolunu, həm də Turan idealını obyektiv şəkildə araşdırır. Bu tədqiqat, tarixi şəxsiyyətin gerçək portretini və şəhadətə gedən yolunu təqdim edir.

Əsər sovet rejiminin kəndlərdə kök saldığı, dinə və köhnə adət-ənənələrə qarşı amansız mübarizə apardığı bir dövrdə cərəyan edir. Hadisələrin mərkəzində kəndin dindar bəsirət sahibi, el arasında nüfuzlu olan Molla Gülən və onunla kəskin ideoloji mübarizə aparan gənc, radikal sovet fəalı Komsomol Tahir dayanır. Tahir köhnə dünyagörüşünü tamamilə yox etmək mənsubiyyəti ilə Molla Güləni cəmiyyətin gözündən salmağa, onu bir "sinfi düşmən" kimi ifşa etməyə çalışır.Lakin bu ideoloji müharibənin ortasında kənd sakinlərinin gizli saxladığı mənəvi eybəcərliklər, xəyanətlər və daxili çürümələr üzə çıxır. Müəllif sovet quruluşunun gətirdiyi süni "yeniliyin" insanların daxili aləmini necə manipulyasiya etdiyini göstərir. Kökündən, milli və mənəvi dəyərlərindən qopan, yalnız siyasi maraqlara xidmət edən kütlə rəmzi olaraq **"quru budaq"**a bənzədilir. Sonda hər iki tərəfin radikallığı kənd mühitində böyük bir mənəvi böhrana və faciəyə yol açır.