Şahzadə Florizenin macəraları

Robert Luis Stivensonun "Şahzadə Florizenin macəraları" (1878) əsəri, Bohemiya şahzadəsi Florizen və onun sadiq köməkçisi polkovnik Ceraldinin Londonun gizli və təhlükəli küçələrində qarşılaşdıqları qeyri-adi hadisələri mövzu götürür. London həyatının monotonluğundan bezən və macəra axtarışına çıxan şahzadə, təsadüfən öz canından bezmiş insanların toplaşdığı müəmmalı "İntihar klubu"na daxil olur. Bu gizli cəmiyyətin rəhbəri olan qəddar Sədrin qurduğu ölüm oyununa daxil olan Florizen, son anda ölümdən xilas olaraq bu cinayət şəbəkəsini çökdürmək və Sədri ədalət məhkəməsinə vermək üçün amansız bir mübarizəyə başlayır. Hadisələr Parisə və digər Avropa şəhərlərinə qədər uzanır, burada şahzadə həm də məşhur "Raca almazı"nın oğurlanması ilə bağlı digər bir cinayət zəncirini araşdırmalı olur. Müəllif bu təsirli mətndə detektiv janrının elementlərini incə satira və yumorla birləşdirərək, aristokratiyanın darıxma hissini, qumar və ehtirasın insanı sürüklədiyi uçurumu, eləcə də şərəf və dostluq prinsiplərini bədii şəkildə canlandırır.

Piter Pen

Ceyms Barrinin "Piter Pen" romanı, heç vaxt böyümək istəməyən sehrli bir oğlanın macəraları fonunda uşaqlıq məsumluğu ilə real həyatın reallıqlarını qarşı-qarşıya qoyur. Hadisələr Piter Penin gənc Vendi və onun qardaşlarını Londondakı evlərindən sehrli Olmayan Ölkəyə (Neverland) aparması ilə başlayır. Piter, pəri tərəfdaşı Ting-Ting, Vendi və digər itkin oğlanlar bu adada qəddar Kapitan Kukun rəhbərlik etdiyi quldur dəstəsinə qarşı amansız və həyəcanlı bir mübarizəyə girişirlər. Zamanın fərqli axdığı bu məkanda müxtəlif təhlükələri dəf edən uşaqlar, sonda böyüməyin qaçılmaz olduğunu anlayaraq evlərinə və real dünyaya qayıtmağa qərar verirlər, Piter isə əbədi uşaqlığı seçərək geridə qalır. Müəllif bu təsirli mətndə zamanın sürətlə keçməsini, ana sevgisinə olan ehtiyacı, xəyal dünyasının zənginliyini və məsuliyyətdən qaçışla yetkinlik dövrünə qədəm qoymağın gətirdiyi daxili münaqişələri bədii şəkildə canlandırır.

Oyun

Cek Londonun "Oyun" (1905) romanı, evlənmək ərəfəsində olan iyirmi yaşlı fəhlə və istedadlı boksçu Co Fleminqin sonuncu döyüşündən və bu döyüşün gətirdiyi faciədən bəhs edir. Sevgilisi Cenevyevanın təkidi ilə boks karyerasını bitirməyə söz verən Co, böyük mükafat naminə toy günü son kez rinqə çıxmağa razı olur. Gərgin və qanlı keçən qarşılaşmada qələbəyə çox yaxın olan gənc idmançı, rəqibinin zərbəsindən sonra sürüşərək başını rinqin sərt döşəməsinə çırpır və beyin qansızmasından elə oradaca həyatını itirir. Yazıçı bu yığcam əsərdə insanın daxilindəki vəhşi döyüş instinktləri ilə sivil ailə həyatının toqquşmasını, idmanın pula görə insan həyatını heçə sayan qəddar sənayeyə çevrilməsini və qurulan bütün gözəl planların kiçik bir təsadüflə necə məhv ola biləcəyini vurğulayır.

Mövhümatçı

Nyu-York kənarındakı zəngin və dünyəvi bir qəsəbədə yaşayan yəhudilər, bura köçən ortodoks (Həsidi) yəhudilərin dini məktəb açmasından narahat olurlar. Onlar qorxurlar ki, mühacirlərin qədim qara geyimləri və köhnəpərəst həyat tərzi yerli xristianlarda antisemitizmi (yəhudi düşmənçiliyini) oyadacaq. Gənc hüquqşünas Eli Pek mühacirləri qəsəbə qanunlarına tabe etmək və geyimlərini dəyişdirməyə məcbur etmək üçün vəzifələndirilir.Eli kompromis kimi öz modern kostyumunu qara geyimli bir mühacirə verir. Əvəzində isə həmin mühacir öz köhnə qara xalatını Elinin qapısına qoyur. Bu geyimi geyinən Elinin daxilində güclü psixoloji böhran və vicdan əzabı başlayır; o, əcdadlarının çəkdiyi əzabları və unudulmuş tarixi kimliyini hiss edir. Hekayənin sonunda Eli qəsəbədə həmin qara libasda gəzir. Müasir dostları isə onun dəlirdiyini zənn edərək ona zorla sakitləşdirici iynə vururlar.

Bəyaz diş

Hadisələr XIX əsrin sonlarında, Kanadanın dondurucu Yukon ərazisində, "Qızıl qızdırması" dövründə cərəyan edir. Bəyaz Diş vəhşi təbiətdə, ac qurd sürüsünün içində, yarı qurd olan Kice adlı anadan doğulur. İlk vaxtlar dondurucu şimalın "Ye, yoxsa yem ol" qanunu ilə böyüyən balanın həyatı hinduların düşərgəsinə düşməsi ilə tamamilə dəyişir.İlk sahibi Qonaq Boz (Grey Beaver) tərəfindən evləşdirilən Bəyaz Diş, burada həm digər itlərin düşmənçiliyi, həm də insanların sərt nizamı ilə qarşılaşır. Daha sonra amansız və hiyləgər Gözəl Smitə (Beauty Smith) satılan Bəyaz Diş, qanlı it döyüşlərində iştirak etməyə məcbur edilir və daxilindəki vəhşilik, insanlara qarşı nifrət ən pik nöqtəyə çatır. Tamamilə aqressivləşən və ölümün astanasında olan heyvanı xeyirxah mühəndis Veedon Skott (Weedon Scott) xilas edir. Skottun səbiri, sevgisi və qayğısı sayəsində Bəyaz Diş insanlara yenidən güvənməyi öyrənir. Romanın sonunda o, Kaliforniyaya aparılır və orada sahibinin ailəsini qoruyaraq sivil dünyaya tam uyğunlaşdığını sübut edir.