Astana

Yusif Səmədoğlunun "Astana" hekayəsi, vicdan əzabı və təqib olunma qorxusu arasında sıxılıb qalan bir sovet məmurunun həyatındakı son kabusvari gecəni təsvir edir.Anasının ölümündən sonra daxili dayağını itirən və sistemin çirkin çərxində qazandığı haram sərvətin mənasızlığını anlayan baş qəhrəman, törətdiyi haqsızlıqların ağır mənəvi yükü ilə üz-üzə qalır. Gecə yarısı zəng çalan sirli bir telefon onun üçün qaçılmaz sonun başlanğıcı olur. Rejimin amansız cəza mexanizmindən qaçış olmadığını və rüsvayçılıqla həbs olunacağını başa düşən qəhrəman, qaranlıq otağında tapançası ilə baş-başa qalaraq öz taleyinin və həyatının ən ağır astanasını keçməyə məcbur olur.

Ağ buxaqda qara xal

Məşhəd məscidlərinin birindən camaat dəstə-dəstə çıхıb dağılırdı. Yоlun о tay-bu tayında hasar təşkil еdən dilənçilər, kоr və şillər, qоlları kəsilmiş cahıl və ahıllar camaatı əhatə еdərək sədəqə diləyirdilər. Dilənənlər arasında bir çох rübəndli qadınlar da vardı. Bunların bəzisi kişiləri: "Ağa, siğə miхahi?” – dеyə yan küçələrə dоğru izləyirdi. Kimi qadınların təkliflərinə razı оlaraq, arхalarınca gеdir, kimi məna vеrməyib, оnlardan uzaqlaşmağa çalışırdı. Kənardakı hоvuzun yanında uca bоylu, ağ rübəndli bir qadın durub, gözlərini məscidin qapılarına dikmişdi. Yеnə хalq məsciddən aхın-aхın çıхıb, yan küçələrə yayılırdı. Bir də, məscidin qapısında qara хətli, ipək cübbəli, gənc bir mərsiyəхan göründü. Məğrur bir halda sağ tərəfə yönəlib, nəlеynini gеydi və iki əli ilə tirmə sarığını düzəltdi, sоnra gümüş başlı əsasını mücеirdən alıb, yavaş addımlarla məscidin səkisindən aşağı еnməyə başladı. Hоvuzun kənarında duran qadın bunu görər-görməz arхasınca gеtməyə başladı. Mərsiyəхan dar və əyri küçələri birər-birər kеçərkən qadın da оnu təqib еtdi. Tənha bir timçədə qadın mərsiyəхana yanaşıb durdu.

Zaman maşını

Adsız bir riyaziyyatçı və ixtiraçı (Zaman Səyyahı) öz laboratoriyasında dördüncü ölçüdə hərəkət etməyə imkan verən bir maşın hazırlayır. O, bu cihazla gələcəyə — bizim eranın 802 701-ci ilinə səyahət edir. Səyyah gələcəkdə bəşəriyyətin inkişaf edib ucalacağını gözləsə də, tamamilə fərqli və acınacaqlı bir mənzərə ilə qarşılaşır. İnsan nəsli yerüstündə yaşayan zəif, qayğısız, tənbəl Eloylar və yeraltında yaşayan, qaranlıqdan qorxan və vəhşi heyvanabənzər Morloklar olmaqla iki tam fərqli sinfə bölünmüşdür. Səyyah öz zaman maşınını itirdikdən sonra bu təhlükəli gələcəkdə sağ qalmaq və öz dövrünə qayıtmaq üçün yollar axtarmağa başlayır.

Tarixi rəvayətlər

"Tarixi rəvayətlər" kitabı, qədim dövrlərin zəngin keçmişini bədii hekayələr və əfsanələr vasitəsilə təqdim edən maraqlı bir topludur. Əsər real tarixi hadisələri, hökmdarların qərarlarını və fədakarlıq nümunələrini əhatə edərək, vətənpərvərlik və ədalət kimi mövzuları axıcı dillə işıqlandırır.

Kənd namusu

Covanni Verqanın 1880-ci ildə yazdığı "Kənd namusu" hekayəsi, Siciliya kəndində sevgi, xəyanət və qisas üçbucağında cərəyan edən, spoylersiz qeyd etsək, kənd adətlərinin və namus anlayışının insan talelərini necə amansızca idarə etdiyini göstərən klassik bir verizm (realizm) əsəridir. Əsgərlikdən qayıdan Turiddu adlı gəncin keçmiş sevgilisi Lolanı zəngin bir arabaçı ilə evli tapmasından sonra başlayan gizli intiqam və qısqanclıq hissləri, kəndin sərt exlaq qanunları fonunda fərdlərin daxili ehtirasları ilə birləşərək idarəolunmaz və gərgin bir ailə dramına çevrilir. İtalyan bəstəkarı Pyetro Maskanyinin dünya şöhrətli eyniadlı operasının da təməlini qoyan bu yığcam mətndə yazıçı, Siciliya cəmiyyətinin real mənzərəsini, kəndlilərin adət-ənənələrini və sarsıdıcı insan duyğularını süjetin sonunu aşkar etmədən tam bir psixoloji gərginliklə oxucuya ötürür.