Görkəmli rus ədibi Maksim Qorki (1868–1936) çətin həyat yolu keçib. 11 yaşında artıq ata və anasını itirən yazıçı nənəsinin yanında böyüyüb. Nənəsindən eşitdiyi nağıllar sonralar onun yaradıcılığına ciddi təsir göstərib. Çətin ailə şəraiti ucbatından cəmi bir neçə ay məktəbə gedən Qorki hələ 8 yaşından işləməyə məcbur olub. Uşaqlıq, yeniyetməlik və gənclik illərində həyatın bütün sərt üzlərini görən yazıçı sonralar bu yaşadıqlarını «Uşaqlıq» və «Özgə qapılarında» adlı avtobioqrafik povestlərində ustalıqla qələmə alıb. Həmin silsiləyə daxil olan sonuncu – üçüncü povest «Mənim universitetlərim» adlanır və yazıçının gənclik illərində üzləşdiyi məhrumiyyətlərdən bəhs edir. Yaxşı təhsil almaq eşqi ilə alışıb-yanan yazıçı bu arzusuna çatmasa da, həyatda qarşılaşdığı çətinliklərin, pis və yaxşı adamların ona çox şey öyrətdiyini təsirli şəkildə təsvir edir.

Görkəmli rus ədibi Maksim Qorki (1868–1936) çətin həyat yolu keçib. 11 yaşında artıq ata və anasını itirən yazıçı nənəsinin yanında böyüyüb. Nənəsindən eşitdiyi nağıllar sonralar onun yaradıcılığına ciddi təsir göstərib. Çətin ailə şəraiti ucbatından cəmi bir neçə ay məktəbə gedən Qorki hələ 8 yaşından işləməyə məcbur olub. Uşaqlıq, yeniyetməlik və gənclik illərində həyatın bütün sərt üzlərini görən yazıçı sonralar bu yaşadıqlarını «Uşaqlıq» və «Özgə qapılarında» adlı avtobioqrafik povestlərində ustalıqla qələmə alıb. Həmin silsiləyə daxil olan sonuncu – üçüncü povest «Mənim universitetlərim» adlanır və yazıçının gənclik illərində üzləşdiyi məhrumiyyətlərdən bəhs edir. Yaxşı təhsil almaq eşqi ilə alışıb-yanan yazıçı bu arzusuna çatmasa da, həyatda qarşılaşdığı çətinliklərin, pis və yaxşı adamların ona çox şey öyrətdiyini təsirli şəkildə təsvir edir.

Görkəmli rus ədibi Maksim Qorki (1868–1936) çətin həyat yolu keçib. 11 yaşında artıq ata və anasını itirən yazıçı nənəsinin yanında böyüyüb. Nənəsindən eşitdiyi nağıllar sonralar onun yaradıcılığına ciddi təsir göstərib. Çətin ailə şəraiti ucbatından cəmi bir neçə ay məktəbə gedən Qorki hələ 8 yaşından işləməyə məcbur olub. Uşaqlıq, yeniyetməlik və gənclik illərində həyatın bütün sərt üzlərini görən yazıçı sonralar bu yaşadıqlarını «Uşaqlıq» və «Özgə qapılarında» adlı avtobioqrafik povestlərində ustalıqla qələmə alıb. Həmin silsiləyə daxil olan sonuncu – üçüncü povest «Mənim universitetlərim» adlanır və yazıçının gənclik illərində üzləşdiyi məhrumiyyətlərdən bəhs edir. Yaxşı təhsil almaq eşqi ilə alışıb-yanan yazıçı bu arzusuna çatmasa da, həyatda qarşılaşdığı çətinliklərin, pis və yaxşı adamların ona çox şey öyrətdiyini təsirli şəkildə təsvir edir.

Şəhərə qar yağırdısa, deməli adamı hər küncdə yıxılıb boynunu qırmaq təhlükəsi gözləyirdi. Yerdə qalıb tapdaq-tapdaq olan qar gecə şaxtasında donub bərkidi və yollar parlaq buz meydançasına çevrildi. İndi küçədə gəzmək yox, konki sürmək olardı. Bu əlamətdar hadisə oğlan uşaqlarının yaman xoşuna gəlirdi, çünki dərsdən yayınmaq üçün əllərində yaxşı bəhanə vardı. İlk baxışdan əhəmiyyətsiz görünən şeylər, məsələn, qarın yağması və buza dönməsi, sürüşmək və zərblə yıxılmaq çox vaxt özündə böyük insan talelərini gizlədir və kəskin dəyişikliklərə səbəb olur; bəzən insanlara xoşbəxtlik, bəzən də uğursuzluq gətirir.

Qılıncla divar arasındakı məsafə lap azalıb. Qılıncdan qaçsam, divara yapışacam və divarın soyuğu iliklərimə işləyəcək; yox, divardan qaçıb özümü irəli atsam, qılınc boğazıma sancılacaq. Deməli ikisinin arasında mövcud olduğunu düşündüyümüz istənilən alternativ saxtadır. Belədirsə, bunu qınayıram. Həm qılınc, həm də divar yalnız mənim məhvimi, ölümümü istəyir, ona görə də mən seçim etməkdən boyun qaçırıram. Əgər qılınc divardan daha yumşaq olsaydı, yaxud divar qılıncın tiyəsi qədər kəskin olmasaydı, qərar vermək mümkün olardı, amma onları – qılıncı və divarı – gözdən keçirən hər kəs dərhal anlayar ki, ikisi arasında fərq sadəcə səthidir. Bilirəm ki, divarla qılınc arasındakı dar yerdə yaşamağa çalışaraq ölümümü gecikdirmək qeyri-mümkündür. Burda hava çatışmır – zəhərli qazlar və hissəciklərlə kirlənib, üstəlik, qılınc bədənimdə xırda kəsik izləri qoyur (onları utancımdan gizlədirəm), divarın soyuğu isə ciyərlərimə dolur, yavaş-yavaş öskürürəm. Əgər mən sürüşüb aradan çıxa bilsəydim (imkansız xilas yolu) qılıncla divar qarşı-qarşıya gələrdi. Lakin artıq arada mən olmadığım üçün gücləri o qədər azalacaqdı ki, bəlkə də divar dağılacaq, qılınc paslanacaqdı.